Dysartrie

Dysartrie is een spraakstoornis waarbij de spieren die nodig zijn voor de ademhaling, de stem en de uitspraak zijn aangetast. Mensen met dysartrie zijn vaak moeilijk te verstaan. Ze spreken bijvoorbeeld:

De Hartlijn: voor al uw vragen bij chronisch hartfalen

  • onduidelijk
  • met ‘dubbele tong’
  • een te zachte stem
  • een geknepen stem
  • een hese stem
  • monotoon
  • te veel door de neus (open-nasaal)

Soms valt de stem weg (afonie).

Dysartrie kan plotseling, maar ook geleidelijk ontstaan. Dit is afhankelijk van de oorzaak van de stoornis. Hoe erg het spraakvermogen is aangetast, verschilt per persoon. Dysartrie komt vooral voor bij volwassenen en ouderen, maar ook bij kinderen en jongeren kunnen er last van hebben.

Soorten dysartrie

Afhankelijk van de plaats van de aandoening en de verschijnselen maken we onderscheid tussen:

  • een slappe dysartrie
  • een spastische dysartrie
  • een hypokinetische dysartrie
  • een hyperkinetische dysartrie
  • een cerebellaire dysartrie
  • een mengvorm van twee of meerdere varianten

Oorzaken

Mogelijke oorzaken van dysartrie zijn:

  • een beroerte (CVA): een hersenbloeding of herseninfarct
  • een hersentumor
  • een ongeval met hersenletsel
  • chronische neurologische aandoeningen, zoals MS (Multipele Sclerose), ALS (Amyotrofische Laterale Sclerose) en de ziekte van Parkinson
  • hersenletsel door infecties
  • vergiftiging door gevolg van alcohol, medicijnen of drugs
  • (aangeboren) spierziekten

Dysartrie kan ontstaan in de hersenen en het ruggenmerg (het centrale zenuwstelsel) en/of in de zenuwbanen die de verschillende lichaamsdelen met het ruggenmerg verbinden (het perifere zenuwstelsel). Ook afwijkingen van de spieren die betrokken zijn bij de spraak, kunnen de aandoening veroorzaken.

Verschijnselen

Dysartrie verstoort de:

  • ademhaling
  • stemgeving
  • resonantie
  • uitspraak
  • zinsmelodie (prosodie)

Iemand met dysartrie heeft ook kans op andere stoornissen. Bijvoorbeeld:

  • slikstoornissen (dysfagie)
  • afasie
  • verbale apraxie
  • aangezichtsverlamming
  • speekselverlies

Het verloop van dysartrie is afhankelijk van de oorzaak. De ziekte kan verergeren, gelijk blijven, afnemen en zelfs min of meer verdwijnen.

Diagnose

Vaak verwijst de huisarts of specialist iemand met dysartrie naar een logopedist. Deze onderzoekt het gevoel (sensibiliteit) en de werking van de spieren in het gezicht en mond. Ook beoordeelt hij de ademhaling, de stem en de verstaanbaarheid. Over de diagnose, de aard en de ernst van de dysartrie overlegt de logopedist met de verwijzend arts.

Behandeling

Een logopedist probeert iemand met dysartrie weer zo goed mogelijk te leren communiceren. Hij probeert de spraak van de patiënt te verbeteren of te voorkomen dat die verslechtert.
Soms kan een patiënt zijn verstaanbaarheid verbeteren door te oefenen met ademen, de beweeglijkheid van de mond, stemgeving en uitspraak. Ook kan hij bijvoorbeeld omgaan met een spraakcomputer.
Of de behandeling resultaat heeft is afhankelijk van het verloop van de ziekte en de leeftijd en de wil van de patiënt. Het is belangrijk dat iemand met dysartrie snel begint met de therapie.

Dysartrie, afasie en verbale apraxie: overeenkomsten en verschillen

Dysartrie, afasie en verbale apraxie zijn stoornissen die de communicatie beïnvloeden. Alle drie worden ze veroorzaakt door een hersenbeschadiging. De aandoeningen komen los van elkaar voor, maar soms ook tegelijkertijd.

Afasie
In tegenstelling tot dysartrie is afasie geen stoornis van de spraak maar van de taal. Mensen met afasie hebben geen problemen met de uitspaak, maar wel met lezen, schrijven, taalbegrip en spreken.

Verbale apraxie
Verbale apraxie is net als dysartrie een spraakstoornis. Mensen met deze aandoening kunnen de spieren die nodig zijn bij de spraak niet goed aansturen. In tegenstelling tot dysartrie werken de spraakspieren zelf nog goed. Mensen met verbale apraxie zoeken steeds naar de juiste uitspraak van de klanken in een woord. Omdat het gaat om planningsproblemen geven niet altijd dezelfde woorden of klanken problemen.

Tips voor mensen met dysartrie

  • spreek langzaam
  • gebruik korte zinnen
  • spreek steekwoorden overdreven duidelijk uit
  • ga dicht bij de persoon staan met wie u praat en maak oogcontact
  • gebruik ook gebaren
  • schrijf uw boodschap op, als mensen u echt niet verstaan

Tips voor naasten van mensen met dysartrie

  • zeg eerlijk dat u iets niet verstaat en vraag om de boodschap te herhalen
  • zorg voor zo min mogelijk omgevingsgeluid
  • onderbreek de persoon met dysartrie niet
  • herhaal wat u denkt dat u hebt gehoord
  • spreek niet op een kinderlijke manier; iemand met dysartrie begrijpt de taal goed
  • maak oogcontact

Meer informatie

Informatie van de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie
www.logopedie.nl/site/dysartrie

Dharmaperwira-Prins, R. (1996): Dysartrie en verbale apraxie. Beschrijving, onderzoek, behandeling. Lisse: Swets & Zeitlinger.

van Eijk A.F.L. (2006), In gesprek ¬– Computer Associated Pronunciation Training voor dysartriepatienten, Radboud Universiteit Nijmegen
http://lands.let.kun.nl/TSpublic/strik/div/Scriptie-Sandra-van-Eijk.pdf

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.