Voedingsinformatie op verpakkingen

Op verpakkingen van levensmiddelen staat steeds meer informatie over de voedingswaarde. Helaas is deze informatie niet altijd even helder. Er bestaan veel misverstanden over de gebruikte termen. Onderstaande tips en adviezen kunnen helpen om de juiste keuze te maken.

Voedingswaardedeclaratie

Een opsomming van de hoeveelheid voedingsstoffen op verpakte levensmiddelen is niet verplicht. Vermelding van de voedingswaarde is wel verplicht:

  • Als vitamines of mineralen zijn toegevoegd.
  • Als producenten een claim vermelden.

Wat zijn voedingsclaims en gezondheidsclaims?
Een voedingsclaim is een aanprijzing van het product, bijvoorbeeld ‘light’, ‘vezelrijk’ of ‘zoutloos’. Een voorbeeld van een gezondheidsclaim is ‘calcium is goed voor de kalkhuishouding’. Een fabrikant mag een gezondheidsclaim alleen op het etiket zetten deze op de Europese lijst van goedgekeurde claims van de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA) staat.

Hoe werkt het?
Op producten die in de winkel worden gesneden of verpakt, hoeft geen voedingswaarde te staan. Bijvoorbeeld bij vleeswaren en groente.

Het ingrediënt dat het meest gebruikt wordt in het product, moet als eerste vermeld staan. Daarna moet het ingrediënt vermeld staan waarvan minder gebruikt is, enzovoorts.

De samenstelling van levensmiddelen wordt aangegeven per 100 gram, per 100 ml of per portie.
Nog iets om in de gaten te houden: een portie volgens de producent is niet altijd gelijk aan wat mensen onder een portie verstaan. Een portie van de producent is ook niet altijd gelijk aan een portie in een app of voedingsmiddelentabel.

Bijvoorbeeld: de standaard flessen frisdrank van een halve liter bevatten volgens de officiële normen 2 porties. De hoeveelheid voedingsstoffen ‘per portie’ moet je dus verdubbelen om te weten hoeveel voedingsstoffen je binnen krijgt door één flesje leeg te drinken.

Gezondheidskeurmerken

Op levensmiddelen staat soms een keurmerk. Op de website van het Voedingscentrum staat een overzicht met betrouwbare keurmerken. Keurmerken worden voornamelijk toegekend aan verpakte voedingsmiddelen. Dat gebeurt maar weinig bij basisproducten, zoals appels of wortels.

Er zijn ook keurmerken die op producten met een bepaalde samenstelling staan. Bijvoorbeeld op voedingsmiddelen die geen gluten bevatten en geschikt zijn als je coeliakie hebt. 

Termen die vaak voor verwarring zorgen

  • ADH Op sommige producten staat welk aandeel van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid (ADH) er in een portie zit. Of de maximaal geadviseerde hoeveelheid van het product. Dit kan leiden tot misverstanden: stel dat een portie van een product 20% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid verzadigd vet bevat. Het lijkt dan of je er meer van moet eten om aan de richtlijn te voldoen. Maar het is in dit geval juist beter om zo min mogelijk verzadigd vet binnen te krijgen.
  • Calorie Een calorie is een eenheid van energie. Omdat calorieën zo klein zijn, wordt de hoeveelheid energie in voedsel uitgedrukt in 1.000 calorieën, de kilocalorie (kcal). Meestal wordt deze kortweg ‘calorie’ genoemd, wat dus eigenlijk niet juist is. Ook de term kilojoules (kJ) wordt gebruikt. Eén kilocalorie is gelijk aan 4,2 kilojoule. Hoeveel calorieën je per dag nodig hebt, hangt onder andere af van hoeveel je beweegt. Bij lichamelijke inspanning verbrand je calorieën. Dus in het algemeen geldt: hoe actiever je bent, hoe meer energie (dus calorieën) je verbruikt.
  • Dieet Als er 'dieet' staat bij de naam van een voedingsmiddel, past het product in een bepaald dieet. Dan moet worden aangegeven welk dieet. Zo slaat het woord 'dieet' in dieetmargarine niet op de hoeveelheid vet, maar op het soort vet. Dieetmargarine bevat hoofdzakelijk onverzadigde vetten. Die zijn beter voor hart en bloedvaten dan verzadigde vetten. Een gram onverzadigd vet levert echter evenveel calorieën als een gram verzadigd vet. Afvallen lukt dus niet door verzadigd vet te vervangen door onverzadigd vet. Het is wel gezonder.
  • E-nummers Sommige levensmiddelen bevatten voedseladditieven. Dit zijn stoffen om de houdbaarheid te vergroten, kleur te geven of de smaak te versterken. Suiker en zout zijn voorbeelden van natuurlijke voedseladditieven. Maar er zijn ook kunstmatige voedseladditieven. Alle voedseladditieven moeten door de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA) goedgekeurd zijn voordat ze in voeding mogen worden gebruikt. Als een voedseladditief is goedgekeurd, krijgt het een E-nummer. Op het etiket van elk voedingsmiddel moet de naam van de gebruikte voedseladditieven staan en de groep waartoe deze behoren en/of de E-nummers. Stoffen met een E-nummer zijn allemaal goedgekeurd. Normaal gebruik levert geen gevaar op voor de gezondheid op korte of op lange termijn. Er zijn lijsten en boekjes in omloop die veel stoffen met E-nummers gevaarlijk noemen. Dat klopt niet. Vaak staat erbij dat dit op wetenschappelijk onderzoek berust. De basis hiervan is zeer omstreden. Mensen die minder of geen voedseladditieven willen binnenkrijgen, kunnen het best kiezen voor zoveel mogelijk onbewerkte producten.
  • Light ‘Light’ is een term die voor veel verwarring zorgt. Zeker voor mensen die op hun gewicht letten. De term 'light' wil zeggen dat het product tenminste 30% minder calorieën, suiker of vet bevat dan vergelijkbare producten. Light chips bevat bijvoorbeeld minder vet dan gewone chips. Maar light chips kan meer eiwit en koolhydraten bevatten dan gewone chips. Daardoor kunnen er uiteindelijk evenveel of zelfs meer calorieën in zitten dan in gewone chips. De term 'light' biedt geen enkele garantie dat het geschikt is voor mensen die willen afvallen. Uiteindelijk bevat een light product misschien nog steeds veel calorieën.
  • Natrium In de voeding is keukenzout of natriumchloride de voornaamste bron van natrium. Een gram keukenzout bevat 400 mg natrium. Om de hoeveelheid natrium in voeding te beperken, is het goed om te weten wat de onderstaande termen betekenen.
  • Natriumarm of zoutarm betekent dat het product maximaal 0,12 gram natrium bevat per 100 gram of 100 milliliter.
  • Als er ‘zeer laag natriumgehalte/zoutgehalte’ op een product staat, zit er maximaal 0,04 gram natrium in per 100 gram of 100 milliliter.
  • Bij de vermelding ‘natriumvrij/zoutloos’ mag er per 100 gram of 100 milliliter maximaal 0,005 gram natrium in zitten.

Meer informatie

Informatie over etiketten van het Voedingscentrum
www.voedingscentrum.nl/etiket.aspx

Informatie over voedingsclaims van het Voedingscentrum
http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/voedingsclaims.aspx

Informatie over keurmerken van het Voedingscentrum
http://www.voedingscentrum.nl/keurmerken.aspx 

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.