Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Quadriplegie

Een quadriplegie ofwel tetraplegie is een volledige verlamming van het lichaam vanaf de nek naar beneden. Het is niet meer mogelijk om bewuste bewegingen uit te voeren. Ook de gevoelsgewaarwording is geheel verdwenen.

Bij een quadriparese ofwel gedeeltelijke verlamming zijn de spierfunctie en gevoelswaarneming wel aangetast, maar niet helemaal verloren gegaan.

Oorzaken

De oorzaak van quadriplegie is meestal een beschadiging van het ruggenmerg. Ook een hersenaandoening kan de oorzaak zijn, maar dat is zeldzaam.

Het ruggenmerg is een lange streng zenuwen in de wervelkolom. Normaal gesproken geleiden die zenuwen signalen van de hersenen naar alle lichaamsdelen, zoals de huid, de spieren en organen, en weer terug.

Beschadiging boven de nek kan tot een quadriplegie leiden. Mogelijke oorzaken zijn:

  • Wervelbreuken. Hierdoor oefenen botfragmenten die het ruggenmerg zijn binnengedrongen druk uit.
  • Goed - en kwaadaardige gezwellen van de wervelkolom of van het ruggenmerg zelf.
  • Wervelaandoeningen, zoals tuberculose van de wervelkolom.
  • Syfilis.
  • Aandoeningen die gepaard gaan met demyelinisatie van het centrale zenuwstelsel, zoals multipele sclerose.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Symptomen van quadriplegie

Bij een quadriplegie is het lichaam vanaf de schouders verlamd, inclusief beide armen en beide benen.

Vaak kan iemand niet meer lopen. Maar soms zijn er alleen loopstoornissen. Ook stoornissen in de functie van sommige buikorganen kunnen voorkomen. Verder zijn vaak de gevoelswaarnemingen aangetast. Daardoor worden temperatuur, positie, pijn, trillingen en aanraking niet of maar gedeeltelijk bewust ervaren.

De hoogte waar het verlies van spierfunctie en gevoel begint, is afhankelijk van de plaats waar het ruggenmerg is beschadigd. Hoe hoger in het ruggenmerg de beschadiging zit, hoe meer spieren zijn aangetast en hoe groter het gevoelloze huidgebied is.

Controle over blaas en darmen
Bij een quadriplegie is de controle over de blaas en de darmen weg. Daardoor verliezen mensen ongewild urine en ontlasting.

Problemen met ademhalen
Bij quadriplegie kunnen er zelfs problemen ontstaan met ademhalen. Dat komt doordat de spieren die daarbij worden gebruikt, zoals het middenrif, verlamd zijn. De ademhaling kan dan oppervlakkig zijn en er kunnen problemen optreden met hoesten.

Onregelmatige hartslag en lage bloeddruk
Bij een quadriplegie functioneert het autonome zenuwstelsel vaak niet meer normaal. Daardoor kunnen een onregelmatige hartslag en een lage bloeddruk ontstaan.

Hoge bloeddruk
Soms kan er door verkeerde prikkeloverdracht in het zenuwstelsel een heel hoge bloeddruk optreden.
Ook is er dan sprake van autonome dysreflexie. Als dit niet op tijd behandeld wordt, kan dit levensgevaarlijk zijn.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt, de medische voorgeschiedenis en de symptomen. Ook vindt lichamelijk en aanvullend onderzoek plaats.

De arts probeert een volledig beeld te krijgen van het tijdstip en de manier waarop de klachten begonnen en hoe sindsdien het verloop ervan is geweest. Daarna wordt een grondig onderzoek van het zenuwstelsel uitgevoerd, waaronder onderzoek van de hersenfuncties,hersenzenuwen, bewegingsfuncties, reflexen, gevoelsgewaarwording en het coördinatievermogen.

Met beeldvormende onderzoeken als een CT scan (computertomografie) en een MRI scan (magnetische kernspinresonantie) kan worden bepaald welk deel van het ruggenmerg beschadigd is. Voor een nauwkeurige diagnose is soms een CT of MRI-scan met contrastvloeistof nodig.

Ander aanvullend onderzoek, zoals een ruggenprik, bloedtest of microbiologische test, kan ook nodig zijn. Ten slotte zijn soms speciale onderzoeken als het meten van de stroom tijdens spiersamentrekkingen en herhaalde zenuwstimulering nodig.

Behandeling

Voor een snelle diagnose en behandeling worden patiënten met ruggenmergletsel opgenomen in een ziekenhuis met een gespecialiseerde neurologische afdeling. Het is van groot belang om vroeg met behandelen te beginnen, omdat de kansen op herstel dan groter zijn.

Om verdere beschadiging van het ruggenmerg te voorkomen, wordt de patiënt liggend vervoerd. Met een speciale halskraag en platen wordt ervoor gezorgd dat de nek en wervelkolom niet meer kunnen bewegen. Soms zijn maatregelen nodig om de vitale functies, zoals ademhaling en bloedsomloop, te ondersteunen.

Medicijnen en operatie
De meeste patiënten hebben baat bij toediening van hoge doses corticosteroïden, zo snel mogelijk na het ontstaan van het ruggenmergletsel. Deze middelen zijn kunstmatige bijnierschorshormonen die de zwelling rond de beschadiging kunnen remmen. Daarmee kunnen ze voorkomen dat het ruggenmerg nog meer wordt beschadigd.

Bij een wervelbreuk kan een operatie nodig zijn om de schade te herstellen en de wervels weer goed op elkaar te laten aansluiten.

Een gezwel in de nek kan door middel van medicijnen, bestraling of een operatie worden vernietigd.

Als het ruggenmerg van de nek is aangetast door een infectieziekte zoals tuberculose, dan kan deze met medicijnen worden bestreden. Specifieke medicijnen zijn ook nodig bij quadriplegie die ontstaat door aandoeningen van het centrale zenuwstelsel die samen gaan met demyelinisatie, zoals multipele sclerose.

Revalideren en hulpmiddelen
Mensen met quadriplegie kunnen baat hebben bij een revalidatieprogramma met fysiotherapie en ergotherapie.

Omdat er ook na behandeling nog klachten kunnen zijn, zijn soms bepaalde hulpmiddelen en aanpassingen op het gebied van schoenen en vervoer nodig.

Met zenuwstimulatie worden de verlamde spieren door kleine elektrische impulsen geactiveerd. Daardoor kunnen sommige patiënten weer enigszins leren lopen of in zekere mate de controle over hun blaas en darmen terugkrijgen.

Gevolgen

Mensen met een quadriplegie kunnen te maken krijgen met verschillende gevolgen van de aandoening.

  • Mensen die bedlegerig zijn, kunnen doorligwonden (decubitus) krijgen. Die ontstaan op plaatsen waar het bot zich dicht onder de huid bevindt. Deze wonden kunnen diep zijn en een infectie veroorzaken.
  • Ook kunnen zich bij bedlegerigheid bloedstolsels vormen in de beenaderen. Zulke stolsels kunnen losraken, door de bloedstroom worden meegevoerd en belangrijke bloedvaten naar het hart of de hersenen afsluiten. Dat kan leiden tot het afsterven van weefsel.
  • Soms treedt er in het verlamde deel van het lichaam pijn op (neurogene pijn).
  • Ook is er bij een quadriplegie een verhoogde kans op blaas en longontstekingen.
  • Door bepaalde gevolgen van de quadriplegie kunnen psychische problemen ontstaan. Zoals ongewild verlies van urine en ontlasting doordat iemand de controle over de blaas en darmen heeft verloren.

Prognose

Bij een quadriplegie is de prognose afhankelijk van een groot aantal factoren, waaronder de achterliggende aandoening, hoe lang de verlamming al bestaat en de tijd die is verlopen tussen de diagnose en het begin van de behandeling.

Bij mensen met een lichte quadriplegie kan de spierfunctie voor een deel terugkeren door intensieve behandeling.

Quadriplegie als gevolg van wervelbreuken kan door behandeling voor een deel omkeerbaar zijn. Bij quadriplegie door gezwellen van het ruggenmerg of de wervelkolom kan dankzij therapie een aanzienlijke verbetering optreden.

Bij aandoeningen die samen gaan met demyelinisatie kan behandeling voor enige verbetering zorgen, maar de spieren blijven gewoonlijk zwak.

Er bestaan steeds meer hulpmiddelen en aanpassingen. Daardoor nemen de mobiliteit en zelfredzaamheid van mensen met een quadriplegie toe.

Meer informatie

CBO richtlijn Acute traumatische wervelletsels
www.diliguide.nl/document/946/file/pdf/

Richtlijnen Nederlandse Vereniging van Neurologie, onder andere over MS en beroerte
www.neurologie.nl/publiek/beroepsinformatie/richtlijnen/nvn-richtlijnen/

Website van de Dwarslaesie Organisatie Nederland
www.dwarslaesie.nl/

Informatie voor mensen met een dwarslaesie
www.spinalnet.nl

Algemene informatie over verlammingen
http://nl.wikipedia.org/wiki/Verlamming
http://nl.wikipedia.org/wiki/Parese

Hijdra, A., Koudstaal, P.J. and Roos, R.A.C. (2003), Neurologie, 3rd ed, Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen.