Syndroom van WernickeKorsakov

Syndroom van Wernicke-Korsakov

Wat is een alcoholverslaving?

Iemand met een alcoholverslaving heeft een sterk verlangen naar alcohol en gebruikt lange tijd overmatig alcohol. Ook is er sprake van een lichamelijke verslaving aan alcohol. Een andere term voor alcoholverslaving is alcoholisme.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Wat is het syndroom van Wernicke-Korsakov?

Het syndroom van Wernicke-Korsakov is een mogelijke complicatie van een alcoholverslaving. Dit is een combinatie van 2 syndromen, die zeer vaak samen voorkomen en dezelfde oorzaak hebben:

  • Wernicke-encefalopathie ofwel de ziekte van Wernicke.
  • Syndroom van Korsakov.

Het syndroom van Wernicke-Korsakov komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Meestal ontstaat het na zo’n 20 tot 30 jaar overmatig alcoholgebruik. De beginleeftijd ligt dan ook vaak tussen de 45 en 65 jaar.

Symptomen van de ziekte van Wernicke

De ziekte van Wernicke begint meestal heel plotseling. Het is vaak een voorbode voor het ontstaan van het syndroom van Korsakov. Als op tijd behandeld wordt, kunnen de symptomen weer verdwijnen. De symptomen zijn:

  • Loopstoornissen. Mensen met de ziekte van Wernicke lijden aan ataxie. Hun bewegingen zijn ongecontroleerd en hun evenwicht is verstoord. Vaak lopen ze met een breed ‘gangspoor’. Ook vallen ze vaak.
  • Dubbel zien. De oogspieren werken niet goed meer. Ook kan de oogbol onregelmatig bewegen (nystagmus).
  • Slikstoornissen.
  • Sufheid, tot coma aan toe.

Symptomen van het syndroom van Korsakov

Het syndroom van Korsakov is onomkeerbaar. De hersenen zijn zodanig beschadigd dat de symptomen blijven bestaan. Maar verdere verslechtering kan wel worden voorkomen. De symptomen zijn:

  • Geheugenstoornissen: mensen kunnen nieuwe informatie niet meer onthouden. Dit worden ook wel stoornissen in het kortetermijngeheugen genoemd. In de loop der tijd kunnen ze ook oudere herinneringen niet meer terughalen.
  • Desoriëntatie in tijd: mensen weten de datum of het tijdstip van de dag niet meer.
  • Confabuleren: mensen vullen de gaten in hun geheugen op met eigen verhalen. Dit zijn geen bewuste leugens, ze geloven hun eigen verzinsels.
  • Hallucinaties: mensen zien en horen dingen die er niet zijn.
  • Inactiviteit en apathie: mensen met het syndroom van Korsakov liggen vaak veel op bed. Ze kunnen niets meer plannen of maken activiteiten niet af. Ze hebben anderen nodig die hen helpen om structuur in de dagen aan te brengen.
  • Daarnaast zijn er vaak depressieve kenmerken en karakterveranderingen.

Oorzaak van het syndroom van WernickeKorsakov

Het syndroom wordt veroorzaakt door een ernstig tekort aan vitamine B1 (thiamine). Dit ontstaat meestal door langdurig alcoholmisbruik in combinatie met ondervoeding. Zo’n tekort heeft schadelijke gevolgen voor de hersenen en hersenfuncties.

Diagnose van het syndroom van Wernicke-Korsakov

Het is lang niet altijd gemakkelijk om de diagnose goed te stellen. Vooral de ziekte van Wernicke wordt nog weleens gemist. Mensen met alcoholverslaving komen vaak met een ander (acuut) beeld bij een arts terecht. Bijvoorbeeld omdat ze op straat in elkaar zijn gezakt of een longontsteking hebben.

De diagnose van de ziekte van Wernicke wordt gesteld op grond van:

  • Het verhaal van de patiënt.
  • Observatie van zijn gedrag.
  • Overzicht van het alcoholgebruik (dit is lang niet altijd betrouwbaar).
  • Het lichamelijk en neurologisch onderzoek.

Het syndroom van Korsakov kan vastgesteld worden met behulp van een psychiatrisch en neuropsychologisch onderzoek.

In het bloed kan een vitamine-B1-tekort worden vastgesteld.

Behandeling syndroom van Wernicke-Korsakov

De behandeling bestaat uit onmiddellijke toediening van grote hoeveelheden vitamine B1. De ziekte van Wernicke kan dan verdwijnen. Dat geldt niet voor het syndroom van Korsakov. Om te voorkomen dat de symptomen verergeren, is het belangrijk dat mensen:

  • Stoppen met het drinken van alcohol.
  • Goede voeding binnenkrijgen.

Veel mensen met het syndroom van Korsakov moeten uiteindelijk worden opgenomen. Dat kan in een GGZ-instelling, een Korsakov-kliniek of een verpleeghuis.

Complicatie syndroom van Wernicke-Korsakov

Als mensen alcohol blijven gebruiken en slecht blijven eten, gaan ook de hersenen verder achteruit. Er ontstaat dan een vorm van dementie, alcoholdementie genoemd.

Meer informatie

Informatie van de Hersenstichting 
www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/hersenaandoeningen/korsakov.html

Informatie van Jellinek-klinieken 
www.jellinek.nl/vraag-antwoord/alcohol-drugs/alcohol/risico-lange-termijn/wat-is-het-syndroom-van-korsakov/ 

Wijnia, J.W., Nieuwenhuis K.G.A., (2010), ‘Wernicke lastig te herkennen’, Medisch Contact, nr.50, pp 2704-2705. 
http://medischcontact.artsennet.nl/nieuws-26/archief-6/tijdschriftartikel/88813/wernicke-lastig-te-herkennen.htm

Day E., Bentham P., Callaghan R., Kuruvilla T., George S., (2008) ‘Thiamine for Wernicke-Korsakoff Syndrome in people at risk from alcohol abuse (Cochrane Review)’. In: The Cochrane Library, Issue 4. 
www.mrw.interscience.wiley.com/cochrane/clsysrev/articles/CD004033/frame.html