Schizotypische persoonlijkheidsstoornis

Schizotypische persoonlijkheidsstoornis

De schizotypische persoonlijkheidsstoornis is een subtype van schizofrenie. Mensen met de schizotypische persoonlijkheidsstoornis hebben geen echt psychiatrisch syndroom, zoals schizofrenie . Maar ze gedragen zich vreemd, zijn vaak in zichzelf gekeerd, reageren mat en hebben milde denkstoornissen. Kenmerkend bij de schizotypische persoonlijkheidsstoornis zijn eigenaardige trekken, die zowel in gedrag als in uiterlijk naar voren komen. Ook het hebben van achterdochtige ideeën is kenmerkend voor iemand met de schizotypische persoonlijkheidsstoornis. Deze kenmerken horen ook bij schizofrenie, maar bij schizofrenie zijn deze kenmerken ernstiger. Bovendien is iemand met de schizotypische persoonlijkheidsstoornis niet het contact met de werkelijkheid kwijt. Ze hebben meestal geen waanvoorstellingen en hallucinaties. De schizotypische persoonlijkheidsstoornis komt voor bij één tot drie procent van de bevolking. Het komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaken

De oorzaak van schizotypische persoonlijkheidsstoornis is onduidelijk. Sociale, psychische en lichamelijke factoren lijken een rol te spelen. Onderzoek laat zien dat schizofrenie en de schizotypische persoonlijkheidsstoornis vaker voorkomen bij leden uit dezelfde familie. Dit toont mogelijk aan dat zij dezelfde erfelijke oorsprong hebben.

Symptomen van schizotypische persoonlijkheidsstoornis

Mensen met de schizotypische persoonlijkheidsstoornis voelen zich vaak ongemakkelijk in sociale situaties en vertonen ongepaste emoties en reacties. Meestal hebben zij weinig of geen vrienden.

Er is altijd afwijkende spraak en gedrag en ook uiterlijk zijn er eigenaardigheden. De afwijkende spraak kan zich bijvoorbeeld uiten in het onnodig vermelden van heel veel details. Het afwijkende gedrag kan zich bijvoorbeeld uiten in een vreemde, houterige manier van bewegen, of in een vreemde gezichtsuitdrukking.

Het komt regelmatig komt voor dat iemand met de schizotypische persoonlijkheidsstoornis denkt over bijzondere krachten te beschikken of gedachten te kunnen lezen. Zogenaamde betrekkingsideeën zijn ook kenmerkend voor deze stoornis. Iemand brengt dan een volkomen toevallige gebeurtenis in verband met zichzelf. 

Diagnose

De diagnose komt tot stand na een psychologisch onderzoek. Hierbij zijn zowel de ontstaansgeschiedenis als de ernst van de symptomen van belang. Onderstaande kenmerken kunnen wijzen op een schizotypische persoonlijkheidsstoornis.

  • Er is een voortdurend aanwezig, in de vroege volwassenheid begonnen patroon van sociale en interpersoonlijke beperkingen. Dit zijn bijvoorbeeld ongemak in relaties, eigenaardig gedrag en vreemde gedachten. Deze kenmerken moeten op verschillende manieren tot uiting komen, onder andere het hebben van ongebruikelijke waarnemingen, eigenaardige overtuigingen, niet gepaste emotionele reacties, achterdocht en een excentriek uiterlijk.
  • Bovengenoemde kenmerken zijn niet het gevolg van andere stoornissen, zoals schizofrenie, een ontwikkelingsstoornis of een stemmingsstoornis met psychotische kenmerken. Omdat mensen met een schizotypische persoonlijkheidsstoornis niet gemakkelijk contact maken, zullen zij niet snel uit zichzelf professionele hulp zoeken. De stoornis gaat vaak samen met een depressieve stoornis . De schizotypische persoonlijkheidsstoornis is vaak lastig te onderscheiden van de borderlinepersoonlijkheidsstoornis .

Behandeling van schizotypische persoonlijkheidsstoornis

Gesprekstherapie is een belangrijk onderdeel van een eventuele behandeling. Ook het aanleren van sociale vaardigheden kan onderdeel zijn van de behandeling. Medicijnen kunnen ook een toegevoegde waarde hebben.

Prognose

De schizotypische persoonlijkheidsstoornis is chronisch. Genezing is dus niet mogelijk. De bovengenoemde onderdelen van een behandeling zijn er dus op gericht om de patiënt beter om te leren gaan met de situatie zoals die is.

Meer informatie

Informatie van het Fonds Psychische Gezondheid over schizofrenie
www.psychischegezondheid.nl/schizofrenie

Informatie van de Stichting Korrelatie
www.korrelatie.nl/thema-s/persoonlijkheidsstoornissen

Informatie over verschillende (persoonlijkheids)stoornissen (Engelstalig)
www.disorders.org/paranoid-schizoid-schizotypal/

Molen, H.T. van der, Perreijn, S., Hout, M.A. van den. (2010). Klinische Psychologie: Theorieën en psychopathologie. Noordhoff, Groningen.

Blais, M.A., Smallwood, P., Groves, J.E., Rivas-Vazquez, R.A. (2008). Personality and personality disorders. In: Stern, T.A., Rosenbaum, J.F., Fava, M., Biederman, J., Rauch, S.L., eds. Massachusetts General Hospital Comprehensive Clinical Psychiatry. 1st ed. 

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.