Rugklachten

Rugklachten

Rugklachten komen veel voor. Het is de belangrijkste medische oorzaak van werkverzuim. Vrijwel iedereen krijgt weleens rugklachten.

App de Dokter: altijd online bereikbaar

Geen zin in gedoe met inloopspreekuren en wachtkamers? Download App de Dokter en krijg binnen 1 uur antwoord.

Heb je een vraag over je gezondheid?
- Bijvoorbeeld over koorts die maar niet over gaat? 
- Een raar plekje op je huid? 
- Of een ingewikkelde bijsluiter? 

Chat met een medisch deskundige via App de Dokter. Gewoon vanaf je bank. 

Download App de Dokter

Wat zijn rugklachten?

De rug bestaat uit 24 wervels. Daartussen zitten tussenwervelschijven, die de beweeglijkheid van de rug vergroten. De wervels en de tussenwervelschijven vormen samen de wervelkolom. Langs de wervelkolom lopen verschillende banden en spieren die beweging mogelijk maken. De wervelkolom:

  • beschermt het ruggenmerg en de ruggenmergzenuwen.
  • ondersteunt het gewicht van het lichaam en de nek.
  • vormt een aanhechtingspunt voor de ribbenkast.
  • is belangrijk bij beweging en houding.

Sterke rug- en buikspieren ondersteunen de wervelkolom en zijn betrokken bij het ademhalingsproces.

Oorzaken rugklachten

Rugklachten kunnen vele oorzaken hebben.

  • Meestal hebben de rugklachten een mechanische oorzaak. Zoals het plotseling optillen van zware gewichten of een langdurig slechte houding.
  • Zittend werk, slechte autostoelen en te weinig bewegen vergroten de kans op rugklachten licht. Dit heet ook wel aspecifieke rugklachten.
  • Fysiek zwaar werk als werken in de bouw en de verpleging.
  • Overgewicht, een grote lichaamslengte, een matige conditie, roken en stress zijn risicofactoren voor lage rugklachten.
  • Vrouwen hebben vaker lage rugklachten dan mannen.
  • Optimistisch ingestelde personen ervaren minder rugklachten.
  • Een hernia is in slechts 1 op de 100 gevallen de onderliggende oorzaak van rugklachten. De elastische kern van de tussenwervelschijf drukt dan op zenuwen. Dit veroorzaakt pijn.

Andere oorzaken van rugklachten:

  • Aangeboren stoornissen van de wervelkolom.
  • Infecties van de ruggenwervel.
  • Tumoren.
  • Osteoporose (botontkalking).
  • Slechte algemene gezondheidstoestand.
  • Oudere leeftijd.
  • Depressieve klachten.
  • Pijngerelateerde angsten / vermijdingsgedrag.

Soms voelen mensen ook pijn in de rug van de inwendige organen. Dit fenomeen heet uitstralende pijn. Het komt voor bij bijvoorbeeld maagzweren en aandoeningen aan de buikorganen, zoals de baarmoeder, darmen, nieren en de alvleesklier.

Symptomen rugklachten

De meest voorkomende rugklacht is lage rugpijn. Dit is pijn in het onderste deel van de rug die soms uitstraalt naar de benen.

  • De pijn kan plotseling beginnen, bijvoorbeeld bij tillen van een zwaar gewicht. Maar de pijn kan ook geleidelijk ontstaan.
  • Soms is de pijn vrij heftig en kan hij verergeren bij stress, hoesten, inspanning of beweging van dit deel van de ruggenwervel.
  • De pijn kan samengaan met gevoelsverlies of een vreemd gevoel in de benen, zoals tinteling of een doof gevoel.
  • Soms hebben mensen moeite met plassen of het ophouden van de plas, of ontstaat een doof gevoel rond de geslachtsorganen of de anus.

Als de pijn samengaat met andere symptomen, zoals koorts of gewichtsverlies, kan dat komen door infecties of tumoren, bijvoorbeeld in de prostaat. Dit type rugpijn ontwikkelt zich meestal tot een hevige pijn, die niet altijd vermindert door rust of een andere houding. De pijn kan zelfs zo hevig zijn dat mensen slecht slapen. De duur van de rugklachten heeft bijna nooit een verband met de ernst van de klachten. De rugklachten worden ingedeeld op basis van hoelang ze aanhouden. Dat kan op basis van 3 profielen:

  • Profiel 1: Aspecifieke lage rugpijn met een normaal beloop van het herstel.
  • Profiel 2: Aspecifieke lage rugpijn met een afwijkend beloop zonder dominante aanwezigheid van psychosociale herstelbelemmerende factoren.
  • Profiel 3: Aspecifieke lage rugpijn met een afwijkend beloop met dominante aanwezigheid van psychosociale herstelbelemmerende factoren.

Met normaal of afwijkend beloop wordt het volgende bedoeld:

  • Normaal beloop: als activiteiten en participatie in de tijd toenemen (tot het niveau van voordat er klachten optraden). Vaak neemt de pijn af, maar verdwijnt deze niet altijd helemaal. De pijn beperkt de persoon echter niet meer in het uitvoeren van activiteiten en participatie.
  • Afwijkend beloop: de beperkingen en participatieproblemen nemen niet in de tijd af, maar blijven gelijk of nemen zelfs toe. Als er gedurende 3 weken geen duidelijke toename in activiteiten en afname in participatieproblemen is wordt er gesproken van een vertraagd of afwijkend herstel.

Diagnose rugklachten

De diagnose van rugklachten wordt gesteld aan de hand van:

  • Het verhaal van de patiënt.
  • De symptomen.
  • Een uitgebreid lichamelijk onderzoek.

Of onderzoek zinvol is en welke onderzoeken dan, hangt van de oorzaak af:

  • Als de pijn plotseling of door een mechanische oorzaak is ontstaan, zijn bloedonderzoeken en röntgenfoto's vaak zinloos.
  • Als een ernstiger probleem op een andere plek in het lichaam de oorzaak zou kunnen zijn, is een volledig medisch onderzoek wel zinvol. Net als speciale onderzoeken die infecties of kanker in andere delen van het lichaam moeten uitsluiten.
  • Bij hardnekkige pijn zijn lichamelijk onderzoek en röntgenfoto's nodig. Soms zijn speciale onderzoeken nodig, zoals een CT- of een MRI-scan.

Behandeling rugklachten

Rugklachten zijn in het begin meestal erg vervelend en soms bijna ondraaglijk. Er is bijna nooit sprake van een ernstige onderliggende oorzaak. Eventueel kunnen pijnstillers worden ingenomen. Daardoor worden de klachten draaglijker en kun je zo normaal mogelijk blijven bewegen, maar de oorzaak van de pijn verdwijnt niet. Als de pijn ondraaglijk is, kan enkele dagen bedrust verlichting brengen. Maar dit kan ook een tegengesteld effect hebben. Als je toch bedrust wilt nemen, is het advies om dat zo kort mogelijk te houden, maximaal 30 minuten. Door de bedrust:

  • worden de botten en spieren zwakker.
  • wordt de rug stijf.
  • wordt het steeds moeilijker om weer op gang te komen.

Bij chronische lage rugklachten kunnen speciale rugscholingsprogramma's en gedragsmatige therapie helpen. Die verminderen de klachten en leren mensen met de klachten om te gaan. Deze programma's:

  • proberen mensen een reëel beeld te geven van hun rugklachten.
  • proberen activiteiten op te bouwen op een manier die voor die persoon geschikt is.
  • besteden veel aandacht aan ontspanningsstrategieën.

Professionele behandeling van rugpijn

Soms is het verstandig om advies van een deskundige te vragen. Dit kan bij de huisarts, een Sportmedisch Adviescentrum (SMA) of een (sport)fysiotherapeut. Vraag om advies in de volgende gevallen:

  • Als je veel last van rugpijn hebt.
  • Als de maatregelen na 2 tot 4 weken nog geen verbetering geven.
  • Als de klachten na 6 weken nog niet over zijn.
  • Als je twijfelt over de aard van de klachten of als je ongerust bent.

Zelfzorg bij rugklachten

Rugklachten kun je op verschillende manieren zelf aanpakken:

  • Zelf actief blijven is waarschijnlijk de succesvolste strategie om klachten te verminderen.
  • Ook oefeningen voor behoud of herstel van dagelijkse activiteiten, zijn aan te raden. Eventueel onder begeleiding van een fysiotherapeut of oefentherapeut.
  • Sommige mensen hebben naast pijnstillers baat bij een heet bad, een warme douche of een warme kruik.
  • Een handdoek gevuld met ijsklontjes kan helpen. Leg het ijs nooit direct op de huid, dan kan de huid bevriezen. Koel ook niet te lang: 5 tot maximaal 10 minuten per uur en niet meer dan 6 uur achter elkaar.

Meer informatie

Informatie van Thuisarts.nl
www.thuisarts.nl/lage-rugpijn/ik-heb-lage-rugpijn

Informatie van de Nederlandse Vereniging van Rugpatiënten
www.nvvr.nl/

Richtlijn lage rugpijn van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
www.fysionet-evidencebased.nl/index.php/