Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Reanimatie

Inleiding

Reanimeren is het kunstmatig overnemen van de ademhaling en de circulatie (bloedsomloop) als iemand een hartstilstand heeft Als zowel de ademhaling als de circulatie weer op gang gebracht moeten worden, wordt dat ook wel Cardiopulmonaire Resuscitatie (CPR) genoemd.
Reanimatie is nodig bij een hartstilstand. Bij een hartstilstand stopt het hart met pompen en staat de bloedsomloop stil. Na zes minuten ontstaat onherstelbare schade aan de hersenen. Er is in deze situatie acuut levensgevaar. De enige kans op overleving is een snelle actie met reanimatie en defibrillatie. Hoe eerder hiermee wordt gestart, hoe minder hersenschade wordt aangericht en hoe groter de overlevingskans.

Van basale reanimatie naar specialistische reanimatie

Hartmassage in combinatie met mond-op-mondbeademing wordt ook wel basale reanimatie genoemd. Deze vorm van reanimeren is de eerste noodzakelijke stap om de tijd te overbruggen tot gebruik kan worden gemaakt van een automatische externe defibrillator (AED) en totdat hulpverleners de reanimatie kunnen overnemen.

Op het moment dat ambulancepersoneel arriveert en de reanimatie overneemt en voortzet, wordt gesproken over specialistische reanimatie. Als ambulancepersoneel bij een reanimatie arriveert als de AED is aangesloten, laat men het apparaat zijn werk voortzetten. De volgende analyse van de AED wordt afgewacht. De (eventuele) eerstvolgende schok wordt met behulp van de AED gedaan.

Direct daarna wordt de manuele defibrillator aangesloten. Dit apparaat kunnen de gespecialiseerde hulpverleners zelf bedienen. Verder brengen ze een beademingsbuis aan in de luchtpijp (intubatie), dienen medicatie toe en koelen het slachtoffer zo nodig. Het tijdelijk koelen van een slachtoffer verlaagt de zuurstofbehoefte. Dit vergoot de kans op overleving en herstel van hersenactiviteit.

Reanimatie is belangrijk

In Nederland krijgen ruim 300 mensen per week buiten het ziekenhuis een hartstilstand. Gevallen die in het ziekenhuis voorkomen, worden hier niet in meegenomen. Vaak gebeurt het thuis of op het werk, geheel onverwacht.

Reanimatie verdubbelt de overlevingskans. Als huisgenoten, collega’s, vrienden en buren op dat moment kunnen starten met reanimeren, zouden levens gered kunnen worden. Reanimatie, hartmassage en mond-op-mondbeademing zijn levensreddende activiteiten. Deze vaardigheden zijn niet moeilijk om te leren. De reanimatiepartners van de Hartstichting verzorgen reanimatie- en AED-cursussen.

Wat is een 6-minutenzone?

Als omstanders binnen 6 minuten op de juiste wijze handelen, gaat de overlevingskans van een slachtoffer omhoog naar 50 tot 70 procent. Een 6-minutenzone is een gebied dat zo is ingericht dat als in een geval van een hartstilstand binnen 6 minuten 112 wordt gebeld, iemand start met reanimeren en binnen 6 minuten een AED wordt ingezet. In Nederland komen steeds meer van deze plekken.

Stappenplan reanimeren bij volwassenen

  1. Controleer het bewustzijn
    Spreek het slachtoffer aan en schud voorzichtig aan de schouders. Vraag bijvoorbeeld: “Gaat alles goed met u?” Als er geen reactie volgt op het aanspreken en aanraken, is het slachtoffer bewusteloos.
  2. Controleer de ademhaling
    Maak strakke kleding los en zorg dat de luchtweg vrij is. Open de luchtweg door het hoofd van het slachtoffer naar achteren te kantelen of de kin met de vingertoppen iets omhoog te tillen (kinlift). Kijk, luister en voel maximaal 10 seconden naar een normale ademhaling.
  3. Bel 112
    Is de ademhaling afwezig, niet normaal of twijfelt u? Bel 112 voor een ambulance en zeg dat het om een reanimatie gaat. Als er omstanders aanwezig zijn, vraag of ze een automatische externe defibrillator( AED) willen halen als deze beschikbaar is. Een AED is een apparaat dat een elektrische stroomstoot toedient. Hierdoor kan het hartritme herstellen.
  4. Start de reanimatie met 30 hartmassages
    Druk het borstbeen 4 a 5 centimeter in en houd een tempo aan van ongeveer 100 per minuut. Voorwaarde is dat het slachtoffer op een harde ondergrond ligt.
  5. Mond-op-mondbeademing
    Start met mond-op-mondbeademing na 30 hartmassages. Als de kinlift is toegepast en tijdens het beademen komt de borstkas omhoog, dan is er voldoende lucht ingeblazen. Beadem 2 keer.
    Wissel 30 borstcompressies af met 2 keer beademen.
  6. Volg de opdrachten van de AED
    Blijf doorgaan met reanimeren en volg de opdrachten van de AED op totdat de ambulance arriveert. Ambulancepersoneel zet de reanimatie voort met specialistische reanimatie.

Reanimatie bij kinderen

Bij kinderen is er een ander stappenplan. De oorzaak van een ademhalings- en hartstilstand wordt vaak veroorzaakt doordat een kind zich verslikt heeft en de luchtweg verstopt is.

Bij kinderen wordt na het controleren van het bewustzijn en het vrijmaken van de luchtweg gestart met 5 keer mond-op-mondbeademing. Bij zuigelingen (jonger dan 1 jaar) wordt de mond om de mond en neus gebracht. Daarna wordt gestart met 15 borstcompressies. Deze worden afgewisseld met 2 keer beademen.

Complicaties van reanimatie

Er kan letsel ontstaan door reanimatie:

  • Door hartmassage bestaat de kans op het breken van een of meer ribben. Ook het borstbeen kan breken. Bij volwassenen leidt dit in zeldzame gevallen tot ernstige beschadigingen van de onderliggende organen als longen, maag en lever.
  • Verder kan er lucht in de maag terecht komen, waardoor de buik gaat opzetten. Dit kan tot braken leiden. Braaksel kan vervolgens de luchtweg afsluiten. Als braaksel in de longen terecht komt, kan het daar schade aanrichten.
  • Door zuurstofgebrek in de hersenen kan de persoonlijkheid van een overlevende van reanimatie in negatieve zin veranderen.
Daarbij lukt reanimeren niet in alle gevallen. Een deel van de slachtoffers overlijdt of raakt in coma.

Na de reanimatie

Een reanimatie is een ingrijpende ervaring. Iemands leven redden kan een goed gevoel geven, maar ook gevoelens als angst, hulpeloosheid of afschuw zijn heel normaal in die situatie. Niet elke uitgevoerde reanimatie is succesvol. Toch heeft reanimeren altijd zin, als niemand iets doet heeft een slachtoffer helemaal geen kans. Napraten met betrokkenen van een reanimatie is een goede manier om een reanimatie te verwerken. De Hart&Vaatgroep en de Stichting ICD dragers Nederland brengen lotgenoten met elkaar in contact.

Verklaring niet-reanimeren

Er zijn omstandigheden waarbij het beter is de reanimatie niet te starten. Iemand moet daar zelf een wens over kenbaar maken. Sommige ouderen willen niet meer gereanimeerd worden, want ze laten liever de natuur zijn gang gaan. Er zijn ook mensen die niet gereanimeerd willen worden vanwege de risico’s op blijvende ernstige complicaties. Ook mensen, die ernstig of ongeneeslijk ziek zijn, willen soms niet meer gereanimeerd worden.

Als iemand niet gereanimeerd wil worden, kan er een niet-reanimerenverklaring worden opgesteld. Deze verklaring moet aan een aantal eisen voldoen:

  • De verklaring moet handgeschreven zijn
  • Ondertekend zijn met een handtekening van de betrokkene
  • Voorzien zijn van geboortedatum en pasfoto
De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) verstrekt sinds najaar 2007 een niet –reanimerenpenning. Deze penning, gedragen aan een halsketting, is ook voorzien van een pasfoto, de naam, geboortedatum en handtekening van de eigenaar. De rechtsgeldigheid van de penning is (nog) niet bij de rechter getoetst. Toch meent de Nederlandse Reanimatie Raad dat het dragen van deze penning de wens tot niet-reanimeren duidelijk maakt en dient te worden gerespecteerd.

De NVVE heeft sinds 2010 ook een voorlichtingsfolder waarin overwegingen besproken worden, die een rol kunnen spelen bij de wens tot niet-reanimeren.

Meer informatie

Informatie over reanimeren van de Nederlandse hartstichting
www.hartstichting.nl/hart_en_vaten/hartstilstand_en_reanimatie/reanimeren_inleiding/

Informatie van de Hartstichting over AED locaties
www.hartstichting.nl/hart_en_vaten/hartstilstand_en_reanimatie/aed_inleiding/aed_locaties/

Informatie van De Hart&Vaatgroep van en voor mensen met een hart-of vaatziekte.
www.hartenvaatgroep.nl/

Informatie en lotgenotencontact van stichting ICD dragers
www.stin.nl/

Informatie over de 6-minutenzone van de hartstichting
www.6minuten.nl

Informatie van de Nederlandse vereniging voor vrijwillig levenseinde
www.nvve.nl

Informatie van de Nederlandse reanimatieraad.
www.reanimatieraad.nl/

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.