Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Maculagat

Een maculagat is een klein gaatje precies in het midden van het netvlies, waar het zicht het scherpst is (macula of gele vlek).

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaak

De meeste maculagaten ontstaan spontaan. Er zijn geen factoren bekend die de vorming van een maculagat bevorderen, behalve een flinke klap op het oog.

Een maculagat kan dus in principe bij iedereen ontstaan, dus ook wanneer iemand geen andere oogafwijkingen en een perfecte gezondheid heeft. Bij een aantal mensen zit het glasvocht namelijk sterk vast aan het netvlies op de plaats van de macula. Op het moment dat het glasvocht door het natuurlijke verouderingsproces inkrimpt (glasvochtloslating), kan een klein stukje netvlies losgetrokken worden en ontstaat er een gaatje in de gele vlek; het maculagat.


Door het gaatje kan wat van het vervloeide glasvocht onder het netvlies lekken waardoor het netvlies los wordt gewoeld. Hierdoor ontstaat er rond het gaatje een opstaand randje, waar het netvlies niet op zijn onderlaag ligt. Dit blijft echter bijna altijd blijft beperkt tot het randje.

Verschijnselen

Aan de buitenkant van het oog is niets vreemd te zien. Het oog is niet rood, geïrriteerd of pijnlijk. De verschijnselen betreffen alleen het zien. Deze verschijnselen lijken in het begin op die van leeftijdsgebonden maculadegeneratie maar dit is een geheel andere aandoening. Een maculagat kan leiden tot:

  1. Klachten van een wazige vlek of verminderd zien
  2. Klachten van vervormd zien

Klachten van een wazige vlek of verminderd zien
Op de plaats van het maculagaatje mist men een stukje van het beeld en ziet men een wazige, doffe of donkere vlek. Omdat ook het kleine randje met vocht rond het gaatje een waas veroorzaakt, is de wazige vlek iets groter dan alleen het maculagaatje. De vlek reist voortdurend met de blik mee. Het is dus niet mogelijk om ‘naast’ de vlek te kijken. Het beeld is minder gedetailleerd dan het zou moeten zijn. Bij het zien van mensen worden stukken van gezichten gemist, waardoor herkenning een probleem kan zijn. Ook bij het lezen lijken letters van een woord te ontbreken. Het wazig zien kan niet met een normale bril verholpen worden. Het zogeheten perifere zien (zijzicht) blijft meestal intact, zodat iemand wel in staat blijft om zijn weg in huis en daarbuiten min of meer zelfstandig te vinden, ook al mist men de scherpte. De aandoening leidt bijna nooit tot blindheid.

Klachten van vervormd zien
Soms is vervorming van het beeld het eerste merkbare symptoom. Lijnen lopen niet meer recht, maar hebben een vreemde kronkel of een uitbochting. Men ziet bijvoorbeeld een deuk of een hobbel in een deurstijl of lantaarnpaal. Of men ziet ‘verwrongen’ gezichten.

Diagnose

Een maculagat kan door de oogarts worden vastgesteld door enkele simpele onderzoeken. Dit zijn:

  1. Onderzoek van de gezichtsscherpte op afstand (visus meten)
  2. Onderzoek van de gezichtsscherpte dichtbij (leesvisus meten)
    De leesvisus gaat soms meer achteruit dan de visus op afstand.
  3. Onderzoek van de beeldvervorming (Amsler test)
    Dit kan eveneens nuttig zijn om beginnende maculadegeneratie op te sporen.
  4. Oogfundusonderzoek (oogspiegelonderzoek)
    Hiermee kan de oogarts, na het verwijden van de pupil met oogdruppels, het netvlies bekijken, waarbij het vooral gaat om het centrum ervan, de macula. Bij dit onderzoek wordt soms een dunne lijn geprojecteerd op het netvlies die ter plaatse van het maculagat duidelijk is onderbroken.
  5. Optical coherence tomography (OCT)
    Een aantal grote centra hebben een zeer geavanceerd apparaat, een OCT (optical coherence tomography), waarmee het maculagat nog beter in detail bekeken kan worden. Hiermee kunnen de eigenschappen en het stadium van het gaatje beter in beeld gebracht worden.

Behandeling

Een maculagat kan operatief behandeld worden.

Prognose

Zonder behandeling wordt het maculagat in de loop van de tijd meestal maar een heel klein beetje groter. De grootste letters van de letterkaart blijven meestal leesbaar en met een vergrotend hulpmiddel (leesloep of televisieloep) blijft het ook bijna altijd mogelijk om te lezen of televisie te kijken. Er ontstaat geen blindheid aangezien de rest van de gele vlek en van het netvlies intact blijft.

De kans op het ontstaan van een maculagaatje in het andere oog is niet zo groot maar is wel aanwezig: ongeveer 5 tot 10 procent. Als bij onderzoek van het andere oog blijkt dat het glasvocht zonder problemen losgekomen is van de gele vlek, is de kans minimaal dat er in de toekomst een gaatje zal ontstaan in dit oog.

Er is geen enkel geneesmiddel of voedingsmiddel bekend dat de kans op het ontwikkelen van een gaatje vermindert. Ook richtlijnen voor een gezonde levenswijze hebben geen nut wat betreft deze aandoening. Belangrijk is ook te beseffen dat het gebruik van het oog (zoals bij lezen of televisiekijken) het ziekteproces niet beïnvloedt. Het andere oog ‘sparen’ heeft dus geen enkele zin om het oog te beschermen tegen het ontstaan van een maculagat.

Meer informatie

Informatie van het Oogcentrum Deventer
www.oogartsen.nl

Informatie van het Oogziekenhuis Rotterdam
www.oogziekenhuis.nl

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.