Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Nierafwijkingen bij diabetes (diabetische nefropathie)

Inleiding

Diabetes mellitus (ook diabetes of suikerziekte genoemd) wordt gekenmerkt door een hoge bloedglucosespiegel. OP den duur kan dit verschillende orgaanstelsels aantasten. Als de nieren zijn aangedaan, is er sprake van diabetische nefropathie.

Verschijnselen

Diabetische nefropathie is een late complicatie van diabetes. Het kan bijvoorbeeld optreden bij iemand die al vijftien jaar diabetes heeft. Patiënten met diabetische nefropathie zijn ook vatbaar voor terugkerende infecties van de nieren en de urinewegen, waarbij zich verschijnselen voordoen als koorts, pijn in de onderrug en brandende pijn bij het plassen. In het geval dat zich nierinsufficiëntie ontwikkelt als gevolg van diabetische nefropathie, kunnen symptomen optreden als oligurie (geringe urineproductie), oedeem (zwelling) van handen en voeten, hypertensie (hoge bloeddruk) en anemie (bloedarmoede).

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaken

Diabetes kan structurele schade aan de glomeruli in de nier veroorzaken en daardoor de nierfunctie aantasten. Door diabetische nefropathie kan de nierfunctie op de lange termijn zo ernstig achteruitgaan, dat de nieren niet meer in staat zijn naar behoren als uitscheidingsorgaan te functioneren. Diabetes is dan ook een belangrijke oorzaak van nierinsufficiëntie. Diabetici zijn daarnaast zeer vatbaar voor infecties en voor ischemie (tekort aan bloed) in de nierweefsels, waardoor de glomeruli verder achteruitgaan.

Diagnostiek

De diagnose van stoornissen van de glomeruli die het gevolg zijn van diabetes wordt gesteld aan de hand van de medische voorgeschiedenis en een lichamelijk onderzoek van de patiënt, in combinatie met bepaalde diagnostische onderzoeken. Bloedonderzoek helpt de diagnose van diabetes te bevestigen. Uit urineonderzoek blijkt dat er een hoge concentratie suiker en eiwit in de urine zit. Patiënten met diabetische nefropathie in een vroeg stadium hebben gewoonlijk geen symptomen, maar verliezen wel kleine eiwitdeeltjes via de urine (microalbuminurie). Later ontwikkelt dit zich tot uitgebreidere proteïnurie, overmatig verlies van grotere eiwitdeeltjes via de urine.

Het aantonen en regelmatig controleren van deze microalbuminurie is momenteel één van de belangrijkste methoden om de schade aan de nieren bij diabetici in de gaten te houden. Naarmate de nieren achteruitgaan en nierinsufficiëntie dichterbij komt, bevat het bloed steeds hogere concentraties ureum en creatinine. Dit zijn afbraakproducten van de stofwisseling die normaal gesproken door de nieren worden uitgescheiden. Met bloedonderzoek kan tevens eventuele anemie, ook een kenmerk van nierinsufficiëntie, worden aangetoond.

Andere onderzoeken, zoals echografie, helpen abnormale vergroting van de nieren – een symptoom van diabetes – aan het licht te brengen, terwijl met een nierbiopsie de ernst van de schade aan de glomeruli bij patiënten met diabetische nefropathie kan worden bepaald.

Behandeling

Er bestaat geen specifieke behandeling voor stoornissen van de glomeruli als gevolg van diabetes. Het gaat erom dat de diabetes zelf zo goed mogelijk behandeld wordt en dat patiënten ervoor zorgen dat hun bloedglucosespiegel binnen normale grenzen blijft. Dit kan door het gebruik van medicijnen als insuline, die alleen per injectie kan worden toegediend, of orale bloedglucoseverlagende middelen (hypoglycaemica) in combinatie met een gezond voedings- en beweegpatroon. Het goed onder controle houden van diabetes helpt nierbeschadiging te voorkomen of het proces zoveel mogelijk te vertragen.

Patiënten met hoge bloeddruk moeten antihypertensiva (bloeddrukverlagende middelen) gebruiken, bijvoorbeeld ACE-remmers (angiotensin converting enzyme), zoals enalapril en lisinopril. Bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie is dialyse nodig om afbraakproducten en overtollig water uit het lichaam te verwijderen. De enige definitieve oplossing voor patiënten met nierinsufficiëntie is echter niertransplantatie.

Prognose

Patiënten met stoornissen van de glomeruli als gevolg van diabetes lopen een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, waaraan sommigen zelfs overlijden. De mate van schade aan de organen bepaalt de uiteindelijke prognose en die is lang niet altijd gunstig.

Verdere achteruitgang van de glomeruli en aantasting van andere orgaanstelsels als gevolg van diabetes kan worden beperkt door de bloedglucosespiegel en de bloeddruk onder controle te houden.

Meer informatie

Informatie van de Nierstichting
www.nierstichting.nl

Informatie van de Nederlandse Diabetesfederatie
www.diabetesfederatie.nl

Gale, E.A.M. and Anderson, J.V. (1999), Diabetes Mellitus and Other Disorders of Metabolism, in: Kumar, P. and Clark, M. (eds) Clinical Medicine, 4th ed, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

Ibrahim, H.A. and Vora, J.P. (1999), ”Diabetic Nephropathy”, Bailliere's Best Practice and Research. Clinical Endocrinology and Metabolism, vol.13, no.2, July, pp.239-264.

Molnar, M, Wittmann, I. and Nagy, J. (2000), “Prevalence, Course and Risk Factors of Diabetic Nephropathy in Type-2 Diabetes Mellitus”, Medical Science Monitor: International Medical Journal of Experimental and Clinical Research, vol.6, no.5, September-October, pp.929-936.

Remuzzi, G. and Ruggenenti, P. (1998), “Prognosis of Diabetic Nephropathy: How to Improve the Outcome”, Diabetes Research and Clinical Practice, vol.39, April, Suppl.S49-53.