Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Iemand met een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis kan zich niet vrij bewegen onder de mensen. Hij is altijd bang om te falen en afwijzing en kritiek te krijgen.

Deze stoornis komt bij ongeveer een half tot één procent van de bevolking voor. De stoornis komt even vaak voor bij mannen als vrouwen. Een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis wordt meestal in de kinderjaren of de puberteit ontdekt en houdt lang aan. De symptomen kunnen afnemen als iemand de middelbare leeftijd bereikt.

Snel de juiste hulp bij depressiviteit of een angststoornis | Mentaal Beter Online

Bij Mentaal Beter Online kun je terecht voor online therapie bij depressieve klachten en angststoornissen. Al het contact met jouw psycholoog word gevoerd in een veilige online omgeving via beeldbellen en chat.

Lees hier meer over Mentaal Beter Online

Oorzaken

De oorzaak van een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis is niet precies bekend. Sommige aspecten kunnen genetisch of erfelijk zijn. Andere zijn te wijten aan omgevingsfactoren. Vooral afwijzing en kritiek van ouders of verzorgers kunnen vanaf de kinderjaren leiden tot weinig zelfvertrouwen. Dat uit zich bijvoorbeeld in het mijden van feestjes en verjaardagen.

Als een kind of puber last heeft van een dergelijke sociale angst of angst voor contact met onbekenden, kan dit zich in de loop van de jaren toenemen. Soms groeit dit uit tot een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis. De invloed van ouders en familieleden blijft daarbij erg groot. Dit kan de gedachtegang van het kind tot in de volwassenheid beïnvloeden.

Symptomen ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Symptomen als schuchterheid en verlegenheid zijn de meest voorkomende kenmerken van een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis. Dit gaat vaak samen met gevoelens van angst en depressie. De symptomen zijn al merkbaar bij kinderen of pubers en worden ernstiger als iemand volwassen wordt.

De angst om fouten te maken blijft aan mensen met deze stoornis knagen. Dat maakt het moeilijk om vrienden te maken of contacten aan te gaan. Ze blijven liever alleen dan vergaderingen, feesten en andere gelegenheden te bezoeken. Ze zijn bang door anderen te worden afgewezen, te worden vernederd of door hen in verlegenheid te worden gebracht.

Mensen met een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis hebben zeker wel behoefte aan gezelschap. Maar hun angst staat hen in de weg.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van een overzicht van de waargenomen verschijnselen en de voorgeschiedenis. Gesprekken met familieleden en goede vrienden van de patiënt helpen hierbij.

Behandeling ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Bepaalde veelvoorkomende symptomen, zoals depressie en angst, kunnen worden behandeld met antidepressiva of angstremmende middelen. Geregelde gesprekken met een psycholoog, deelname aan groepsgesprekken en evaluatie van de stoornis zijn nodig om de problemen met succes aan te pakken. Tijdens de groepsgesprekken ligt de nadruk op het verbeteren van het gevoel van eigenwaarde en het ontwikkelen van meer assertiviteit in bepaalde situaties. Daarnaast wordt geprobeerd het negatieve zelfbeeld van patiënten te veranderen.

Complicaties

Mensen met een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis kunnen problemen ondervinden bij het omgaan met de mensen in hun omgeving. Daardoor kunnen ze periodiek lijden aan depressie en angstgevoelens als anderen hen negeren. Afspraakjes maken, vriendschappen sluiten en een duurzame relatie aangaan kunnen problemen geven. Dat geldt ook voor bepaalde situaties in de werkomgeving waar persoonlijk contact en bijvoorbeeld vergaderingen aan te pas komen.

Prognose ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis behoort tot de lang aanhoudende, chronische persoonlijkheidsstoornissen. Door een goede behandeling kunnen de symptomen geleidelijk afnemen. Dit gebeurt meestal ook spontaan wanneer patiënten de middelbare leeftijd naderen.

Meer informatie

Informatie van het Trimbos Instituut
www.trimbos.nl/onderwerpen/psychische-gezondheid/sociale-fobie/onderscheid-met-andere-stoornissen

Multidisciplinaire GGZ-richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen (2008)
www.ggzrichtlijnen.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&richtlijn_id=66

Website voor patiënten en hulpverleners
www.moeilijkemensen.nl/

Website van het forum voor verlegen mensen
http://verlegenmensen.nl/

(Engels) Informatie van The National Institutes of Health (USA)
www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000940.htm (Engels)