Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Cranberry

De cranberry of Amerikaanse veenbes is een helderrode vrucht met een typische lichtzure, rinsige smaak. Cranberry-compote wordt in Nederland vaak tijdens kerstdiners en bij wild gegeten. De cranberry komt oorspronkelijk uit Noord Oost Amerika. Rond 1840 schijnt er een vat met cranberries op Terschelling aangespoeld te zijn, waardoor de bes hier in de vochtige duinvalleien groeit. Sinds eeuwen wordt er een medicinale werking aan deze bessen toegeschreven, onder andere bij urineweginfecties.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Behoefte

De laatste tien jaar zijn er meerdere wetenschappelijke onderzoeken naar het effect van cranberries uitgevoerd. Hieruit bleek dat cranberries proanthocyaniden bevatten, beter bekend als gecondenseerde tanninen, die ervoor zorgen dat E.coli-bacteriën zich niet aan de blaaswand kunnen hechten. Bovendien kunnen ze de bacteriën van de wand losweken. Ook de aanwezigheid van fructose (vruchtensuiker) heeft een positieve invloed op het loslaten van de bacteriën. Doordat de bacteriën zich minder kunnen hechten aan de blaaswand, verlaten ze de blaas via de urine en daardoor wordt de kans dat ze een ontsteking veroorzaken kleiner.
Het idee dat de aanwezige zuren de urine zuurder zouden maken, en daardoor beschermend zouden werken, is door onderzoeken achterhaald. Dit geldt ook voor de aanwezigheid van vitamine C: vitamine C bleek in de onderzoeken geen enkel remmend effect te hebben.
Daarnaast zijn er aanwijzingen dat cranberries door hun antiplakwerking ook elders in het lichaam positieve effecten hebben. Zo zouden ze ook helpen bij het voorkomen van een maagzweer door de bacterie H. pylori en bij de voorkoming van tandplaque. Verder onderzoek hiernaar is noodzakelijk.

Preparaten en natuurlijke bronnen

Cranberries zijn van september tot april, maar vooral tegen de kerstdagen, onder andere in de supermarkt verkrijgbaar in geperforeerde plastic zakken. Ze zijn ook in de diepvries te bewaren. Kant-en-klare cranberrycompote is in glazen potten verkrijgbaar. In bepaalde mueslisoorten is ook cranberry verwerkt. In de supermarkt en in ondermeer reformwinkels zijn sappen (om verdund te gebruiken) en tabletten vrij verkrijgbaar.

Aanbevolen hoeveelheid

Het is niet duidelijk in welke dosis cranberry optimaal werkzaam is. Het is bovendien vaak onduidelijk wat de hoeveelheid werkzame bestanddelen in de sappen en tabletten is. Overigens worden zowel veenbessen als vossebessen cranberries genoemd, terwijl dit twee verschillende vruchten zijn. In het Finse onderzoek werd één keer per dag 50 ml cranberry-vossebessen siroop ( 7,5 g cranberry- en 1,7 g vossebessenconcentraat) aangevuld met 200 ml water. Hiermee behaalde men positieve resultaten, maar wellicht zijn met andere concentraties en/of hoeveelheden nog betere resultaten te bereiken. .

Gebruik van supplementen

Tijdens de onderzoeken kwamen geen bijwerkingen naar voren. Als grote hoeveelheden gegeten worden, kunnen wel misselijkheid en darmklachten (diarree) optreden.

Belangrijk om te weten

Omdat de cranberries veel oxaalzuur bevatten, kan het bij mensen die daarvoor gevoelig zijn, het ontstaan van nierstenen bevorderen. Ondanks jarenlang wetenschappelijk onderzoek is het nog niet onomstotelijk bewezen dat en hoe cranberries urineweginfecties kunnen voorkomen. Vooralsnog lijkt het gebruik van cranberries en daarvan afgeleide producten geen kwaad te kunnen. Verder onderzoek is noodzakelijk.

Meer informatie

  • http://nccam.nih.gov/research/concepts/consider/cranberry.htm
  • Geerlings, S, Inwendige geneeskunde VUMC Amsterdam, Cranberrysap werkt, maar dosering nog onduidelijk, VoedingNu, 2002;5: 18-19.
  • Gezond, Nieuwsbrief Consumentenbond, november 2002; nr 36:7: Wonderbes tegen blaasontsteking?
  • KontiokariT, Sundqvist K, Nuutinen M, Pokka T, Koskela M, Uhari M, Randomises trial of cranberry-lingonberry juice and Lactobacillus GG drink for the prevention of urinary tract infections in women. Br Med Journal;322:1571-1575