Meningokokkenmeningitis

Meningokokkenmeningitis

Hersenvliesontsteking ofwel meningitis is een ontsteking van de beschermende vliezen rondom de hersenen en het ruggenmerg (het verlengde van de hersenen in de wervelkolom). Meningitis kan door zowel bacteriën als door virussen worden veroorzaakt.

De meningitis die door de bacterie Neisseria meningitidis (ofwel meningokok) wordt veroorzaakt, wordt meningokokkenmeningitis genoemd.

Meningokokkenmeningitis komt het vaakst voor bij kinderen en jongvolwassenen. Maar iedereen kan deze ziekte krijgen, ongeacht de leeftijd. Meningokokkenmeningitis komt betrekkelijk veel voor in Afrika, Europa en in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika.

Meningokokkenziekte ofwel meningokokkose is een infectieziekte die door de bacterie Neisseria meningitidis wordt veroorzaakt. Kenmerkend hiervoor zijn een bloedvergiftiging (sepsis) en/of een ontsteking van de hersenvliezen en/of ruggenmergvliezen (meningitis). In geval van de bacterie Neisseria meningitidis wordt deze vorm van meningitis dus meningokokkenmeningitis genoemd.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaak

De bacterie die de meningokokkenmeningitis veroorzaakt (Neisseria meningitidis) verspreidt zich via minuscule druppeltjes afkomstig uit mond, keel of neus. Dat kan gebeuren bij zoenen, hoesten en niezen. En door gemeenschappelijk gebruik van voorwerpen, zoals glazen, bekers en bestek.

Op die manier kunnen mensen die nauw of veelvuldig contact hebben gehad met een patiënt, besmet raken. Maar de bacterie verspreidt zich niet via vluchtig contact. En ook niet door het inademen van lucht in een ruimte waar iemand met meningitis is geweest.

Een verhoogd risico geldt voor gezinsleden of huisgenoten van een patiënt, en voor kinderen in kinderdagverblijven. En in het algemeen in internaten en kazernes.

Symptomen meningokokkenmeningitis

Hoge koorts, hoofdpijn en nekstijfheid zijn veel voorkomende symptomen van meningitis bij mensen ouder dan 2 jaar. Bij nekstijfheid kan het hoofd niet of met grote moeite voorover gebogen worden. De nek bewegen is pijnlijk, net als het optrekken van de benen. Dit komt omdat in die gevallen de hersenvliezen die rondom de hersenen en het ruggenmerg liggen, gerekt worden. Mogelijke andere symptomen zijn misselijkheid, braken, overgevoeligheid voor licht, verwardheid en slaperigheid.

Bij pasgeborenen en hele jonge kinderen zijn de klassieke symptomen van koorts, hoofdpijn en stijve nek soms afwezig of moeilijk aantoonbaar. Zuigelingen kunnen prikkelbaar zijn, alleen maar sloom of slaperig lijken, braken of slecht eten.

Als de ziekte verergert, kan elke patiënt, ongeacht zijn leeftijd, epileptische aanvallen krijgen.

Bij een meningokokkeninfectie kan bloedvergiftiging (meningokokkensepsis) optreden. Dit zeer ernstige ziektebeeld kan binnen enkele uren ontstaan en ook zonder dat er symptomen van meningitis aanwezig zijn. Kenmerkend voor bloedvergiftiging is een roodpaarse huiduitslag (petechieën), die in het begin op kleine speldenprikken lijkt en later overgaat in grotere vlekken. Deze uitslag verdwijnt niet bij druk (bijvoorbeeld met een glas). Dit is een aanwijzing dat medische hulp dringend nodig is.

Diagnose

Aan meningokokkenmeningitis wordt gedacht zodra er ten minste twee of drie kenmerkende symptomen aanwezig zijn.

Een ruggenprik is geschikt om te onderzoeken of er inderdaad sprake is van meningokokkenmeningitis . Bij een ruggenprik wordt met een naald vloeistof afgetapt uit het ruggenmergkanaal. Vervolgens wordt die vloeistof onderzocht op de aanwezigheid van de bacterie die meningokokkenmeningitis veroorzaakt.

Soms wordt de bacterie ook aangetroffen bij microscopisch onderzoek van het bloed.

Behandeling meningokokkenmeningitis

Meningokokkenmeningitis wordt beschouwd als een zeer ernstige ziekte. Een snelle diagnose en behandeling zijn uiterst belangrijk om blijvende schade te voorkomen.

Meningokokkenmeningitis wordt behandeld met antibiotica. Wat de arts voorschrijft, ligt aan hoe gevoelig de bacterie is voor het specifieke antibioticum. De antibiotica worden meestal per infuus toegediend.

Complicaties

Bij meningokokkenmeningitis is spoedig medisch ingrijpen van groot belang, omdat de infectie snel voortschrijdt. Tot de complicaties behoren blindheid, gehoorverlies, hersenbeschadiging en ontsteking van het hart. Maar ook achterblijvende geestelijke ontwikkeling en verlamming van verschillende spieren kunnen voorkomen. Zonder behandeling kan de infectie dodelijk zijn.

Preventie

Kinderen worden in Nederland via het Rijksvaccinatieprogramma ingeënt tegen een bepaalde soort meningokokken, namelijk het type C. Deze vaccinatie wordt tegelijk gegeven met de BMR-vaccinatie (bof, mazelen, rode hond) op de leeftijd van 14 maanden.

Ook tegen andere mogelijke veroorzakers van meningitis, namelijk Haemophilus Influenza type B en Pneumokokken, worden kinderen gevaccineerd.

Reizigers naar andere continenten moeten nagaan of voor hun land van bestemming vaccinatie tegen meningokokken wordt aanbevolen. Indien mogelijk moeten zij zich ten minste een week voor vertrek laten vaccineren. Voor pelgrims naar Mekka is een meningokokkenvaccinatie verplicht. Voor mensen zonder milt is een vaccinatie tegen meningokokken en pneumokokken van belang. Meestal krijgen reizigers het vaccin met vier subtypen meningokokken (ACYW135).

Personen die nauw contact hebben gehad met een meningitispatiënt (zoals huisgenoten), kunnen medicijnen krijgen of soms een vaccinatie. Ook goede hygiënische gewoonten zijn belangrijk, zoals handen wassen en de hand voor de mond houden tijdens hoesten of niezen. Raadpleeg bij vragen hierover de huisarts of de afdeling infectieziekten van de GGD.

Meer informatie

Informatie over meningokokkose van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
www.rivm.nl/Onderwerpen/M/Meningokokken

Website van de Nederlandse Meningitis Stichting
www.meningitis-stichting.nl/

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.