Mammografie

Mammografie

Een mammografie of mammogram is een röntgenfoto van de borst(en). Mamma is het Latijnse woord voor borst. Op een mammografie zijn vet-, klier- en bindweefsel te zien. Ook zijn afwijkingen in de borst te zien. Een mammogram is een belangrijk onderzoek voor het opsporen van borstkanker. Dat is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Wanneer wordt een mammografie gemaakt?

In de volgende situaties wordt een mammografie gemaakt:

  • Wanneer de huisarts een vrouw heeft doorgestuurd, omdat er klachten zijn. Bijvoorbeeld een knobbeltje in de borst, vocht of bloed uit de tepel of een ingegroeide tepel. Deze klachten kunnen ook voorkomen bij mannen. Ook bij hen kan een mammogram gemaakt worden.
  • Wanneer iemand borstkanker heeft gehad.
  • Bij vrouwen zonder symptomen, maar met verhoogd risico. Bijvoorbeeld omdat naaste familieleden (moeder of zuster) borstkanker hebben (gehad).
  • Alle vrouwen tussen de 50 en 75 jaar, die opgeroepen worden voor het bevolkingsonderzoek . Een mammografie is een veilige, snelle en betrouwbare onderzoeksmethode waarmee borstkanker ontdekt kan worden. Borstkanker die vroegtijdig wordt opgespoord, kan beter worden behandeld. Daardoor wordt de kans op genezing groter.

Bevolkingsonderzoek Borstkanker

In 1988 is in Nederland het landelijk Bevolkingsonderzoek Borstkanker van start gegaan. Het Bevolkingsonderzoek Borstkanker heeft als doel de totale sterfte als gevolg van borstkanker te verminderen. Alle vrouwen tussen 50 en 75 jaar worden eens per twee jaar uitgenodigd om röntgenfoto's van de borsten te laten maken. Van alle vrouwen die in Nederland voor het bevolkingsonderzoek worden uitgenodigd, doet ongeveer tachtig procent mee.

Het bevolkingsonderzoek wordt door de overheid betaald en is dus gratis. Deelname is vrijwillig. Het onderzoek wordt in of dicht bij de woonplaats uitgevoerd.

Van iedere duizend vrouwen die zich voor het eerst laten onderzoeken, worden er gemiddeld twintig voor verder onderzoek doorverwezen naar (de afdeling mammapoli van) het ziekenhuis. Dat gebeurt naar aanleiding van afwijkingen op de röntgenfoto. Bij deze vrouwen wordt in ongeveer een derde van de gevallen borstkanker vastgesteld. Bij een doorverwijzing na het bevolkingsonderzoek is er in twee derde van de gevallen dus geen sprake van borstkanker.

Hoe wordt een mammogram gemaakt?

Bij een mammografie kunnen afwijkingen in de borst opgespoord worden die vijf maal kleiner zijn dan afwijkingen die voelbaar zijn.

Bij het onderzoek ontbloot de vrouw haar bovenlichaam en gaat zij voor het röntgenapparaat staan. De röntgenlaborant legt vervolgens de borst op een steunplaat. Daarna wordt deze een tiental seconden samengedrukt door een andere plaat.

Na het maken van de foto’s beoordeelt de laborante of deze duidelijk en compleet zijn. Zo nodig wordt een nieuwe foto gemaakt. Het maken van een mammografie duurt ongeveer vijftien minuten.
Bij het maken van een mammogram wordt van twee kanten van de borst een foto gemaakt. Door het samendrukken van de borst kan:

  • de foto beter beoordeeld worden.
  • er gebruik gemaakt worden van een lagere dosis röntgenstralen. Deze stralingen zijn daardoor niet schadelijk voor de gezondheid.
  • er van elke borst een of meer röntgenfoto’s gemaakt worden in verschillende richtingen. Hoeveel foto's er nodig zijn, hangt onder andere af van de grootte van de borsten.
  • er vocht uit de tepel lopen. Dit is niet schadelijk.
  • het onderzoek onaangenaam of zelfs pijnlijk zijn. Vooral vrouwen die pijnklachten hebben rond de menstruatie (mastopathie) kunnen heftige pijn krijgen.

Voor vrouwen die nog menstrueren is de beste periode om een mammografie te laten maken tussen de vijfde en de twaalfde dag na het begin van de menstruatie. De borstklier is dan het best te beoordelen.

Zwangere vrouwen moeten contact opnemen met de röntgenafdeling. Tijdens een zwangerschap kunnen röntgenstralen namelijk schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

Hoe betrouwbaar is een mammogram?

Een afwijking op het mammogram betekent niet dat er altijd sprake is van borstkanker. Eventuele bevindingen op een mammogram die op kanker duiden, moeten altijd met aanvullend onderzoek worden bevestigd.

Verder zijn niet alle vormen van borstkanker op een mammogram te zien. In sommige gevallen is een mammogram minder goed te beoordelen en daardoor minder nauwkeurig.

  • Bij dicht klierweefsel kan een afwijking onopgemerkt blijven op een mammogram. In het algemeen is een afwijking bij vrouwen tussen de twintig en vijftig jaar minder nauwkeurig te zien op een mammogram.
  • Bij zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven is het beoordelen van het mammogram moeilijker. Dit komt door het dichtere borstweefsel.
  • Bij vrouwen met een interne borstprothese is een mammogram lastiger te beoordelen. Maar een borstprothese is geen reden om van het maken van een mammografie af te zien.
  • Sommige tumoren groeien snel. Zo’n gezwel kan op de röntgenfoto nog niet te zien zijn, maar toch relatief kort na het maken van een mammogram zichtbaar worden.

Soms is het kort geleden dat een mammogram is gemaakt. Dan is het bij klachten of afwijkingen aan de borsten dus toch altijd verstandig opnieuw naar de arts te gaan.

De uitslag

De röntgenfoto's worden beoordeeld door een of meerdere radiologen. Dit zijn medisch specialisten. Als er al eerder een mammografie is gemaakt, worden de nieuwe foto's vergeleken met de oude.

Er zijn vijf mogelijke uitslagen:

  • Er zijn geen afwijkingen.
  • Er is een goedaardige afwijking.
  • Er is zeer waarschijnlijk een goedaardige afwijking.
  • Er is mogelijk een kwaadaardige afwijking.
  • Er is een kwaadaardige afwijking.

Wanneer de huisarts het onderzoek heeft aangevraagd, geeft hij de uitslag meestal mondeling of schriftelijk aan de patiënt.

De uitslag van het bevolkingsonderzoek wordt per brief thuisgestuurd. Mochten er afwijkingen op de foto te zien zijn, dan belt de huisarts de patiënt van tevoren. Er is dan aanvullend onderzoek nodig.

Hoe gaat het aanvullende onderzoek?

Als op het mammogram afwijkingen worden ontdekt, is verder onderzoek noodzakelijk. Hiervoor verwijst de huisarts de patiënt door naar een chirurg. De meeste ziekenhuizen hebben hiervoor een speciale polikliniek, de zogenaamde mammapoli.

De arts of verpleegkundig specialist doet een lichamelijk onderzoek van de borsten en lymfeklieren. De mammografie wordt meestal herhaald. Daarna kunnen zo nodig een echografie, een MRI, een punctie of een biopsie worden uitgevoerd.

Echo
Bij een echografie worden de inwendige weefsels en organen van het lichaam in beeld gebracht met behulp van geluidsgolven. Zo kan onderscheid worden gemaakt tussen een cyste (een holte gevuld met vocht) en een vaste knobbel.

MRI
MRI is een afkorting van Magnetic Resonance Imaging. Een MRI-scanner gebruikt magnetische golven om een afbeelding te maken. MRI-scans zijn nauwkeurige afbeeldingen van doorsneden van de borst. Soms wordt er bij het onderzoek contrastvloeistof ingespoten.

Het onderzoek duurt ongeveer een half uur. Een MRI-scan wordt niet standaard gedaan.

Punctie
Bij een punctie worden met een dunne, holle naald cellen en lichaamsvocht opgezogen en onder een microscoop onderzocht. Dit wordt ook wel cytologisch onderzoek genoemd. Soms wordt een punctie met behulp van een echo of een röntgenfoto gedaan om de juiste plaats te bepalen. Als het niet lukt om cellen op te zuigen, is een biopsie mogelijk.

Biopsie
Bij een biopsie wordt weefsel uit de afwijking in de borst weggenomen en microscopisch onderzocht. Dit heet histologisch onderzoek.

Vaak wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde dikke-naaldbiopsie. Eerst wordt er een plaatselijke verdoving gedaan. Daarna brengt de arts de naald via een klein sneetje in het afwijkende gebied in de borst en haalt hier een stukje weefsel uit. Met behulp van een echografie of soms met röntgendoorlichting kan worden gecontroleerd of de naald op de goede plek zit.

Soms is na deze onderzoeken nog steeds niet duidelijk of er sprake is van een goedaardige of kwaadaardige afwijking in de borst. Dan kan het nodig zijn het afwijkende gebied tijdens een operatie onder narcose weg te nemen en te onderzoeken.

Meer informatie

Informatie van de Rijksoverheid over het Borstkanker Bevolkingsonderzoek
www.rivm.nl/Onderwerpen/Onderwerpen/B/Bevolkingsonderzoek_borstkanker/

Informatie over mammografie en andere onderzoeken
www.chirurgenoperatie.nl/pagina/borstkanker/mammogram.php

Informatie van de borstkankervereniging Nederland
www.borstkanker.nl/borstkanker

In welk ziekenhuis kunt u het best terecht: informatie over de Monitor Borstkankerzorg
www.borstkanker.nl/monitor_borstkankerzorg

Keuzehulp borstsparende operatie voor vrouwen met borstkanker
www.kiesbeter.nl/ziekte-en-gezondheid/keuzehulpen/Borstkanker/

Informatie over borstkanker voor migranten en allochtone vrouwen (in meerdere talen beschikbaar)
www.mammarosa.nl/index.php?lang=nl