Lichamelijke stressignalen

Lichamelijke stresssignalen

Wat is het?

Stress betekent een gevoel van spanning. Dit is niet per definitie negatief of ongezond. Mensen hebben namelijk een bepaalde mate van stress nodig om goed te kunnen functioneren. Het gevoel van spanning maakt het lichaam klaar voor actie en helpt om goed te presteren. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat iemand zijn werk op tijd afkrijgt of alert reageert in het verkeer. Stress wordt ongezond als het gevoel van spanning iemand te veel wordt. Hoeveel stress iemand aankan, verschilt per persoon.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Wanneer is stress gezond?

Stress is gezond zolang:

  • iemand de controle heeft
  • de spanning die iemand ervaart in goede verhouding staat tot de uitdaging
  • de spanning niet te lang aanhoudt of te vaak voorkomt

De reactie van het lichaam op stress

De lichamelijke reactie op stress komt langs twee wegen tot stand. De snelle route loopt via het autonome zenuwstelsel waarbij het hormoon adrenaline vrijkomt. De langzamere route loopt via de hersenen en zorgt er voor dat het hormoon cortisol in de bloedbaan komt. 

Deze hormonen zorgen ervoor dat het lichaam in staat van paraatheid wordt gebracht: de zogenaamde vecht- of vluchtreactie. Dit gaat gepaard met lichamelijke reacties: de bloeddruk gaat omhoog, het hart klopt sneller, spieren spannen zich, de ademhaling versnelt, handen worden koud en het zweet breekt uit. Als de klus geklaard is, en de stressvolle situatie is voorbij, dan neemt de spanning weer af. Lichaam en geest kunnen zich dan herstellen.

Negatieve spiraal

In het geval van kortdurende stress herstelt het lichaam snel. Als de stress over is, zijn de veranderingen voorbij. Maar als iemand niet kan herstellen omdat er alweer een volgende stresssituatie is, blijven de hoeveelheden adrenaline en cortisol in het lichaam hoog. Als de stress maar blijft aanhouden, nemen deze hormoonniveaus steeds verder toe. Dit kan leiden tot allerlei psychische verschijnselen, zoals onrust, chaotisch gedrag, vergeetachtigheid, slaapproblemen, huilbuien, prikkelbaarheid en negatieve gedachten. 

Daarnaast leidt langdurige stress ook tot lichamelijke klachten. Het lichaam raakt uitgeput als iemand veel stress heeft en niet herstelt. Door voortdurende aanspanning van spieren kunnen er bijvoorbeeld hoofd-, nek- en rugklachten ontstaan. De spieren krijgen onvoldoende tijd om te herstellen. De spieren verzuren en voelen pijnlijk aan. Dit proces kan ook 's nachts optreden. Men voelt zich dan stijf bij het opstaan. 

Daarnaast kan iemand vatbaarder worden voor ziekten en infecties, doordat de weerstand afneemt onder invloed van het hormoon cortisol. Klachten zoals eczeem, darmklachten, duizeligheid en hartklachten kunnen ook een gevolg zijn van langdurige stress. Met andere woorden, 'gezonde' stress kan leiden tot lichamelijke klachten als het (te) lang aanhoudt. 

Klachten door langdurige stress kunnen leiden tot gedrag dat voor nieuwe problemen zorgt. Denk aan veel medicijngebruik en het verminderen van lichaamsbeweging. De klachten kunnen 'een eigen leven' gaan leiden. Zo ontstaat er een negatieve spiraal van stress, lichamelijke klachten en stress die kan eindigen in een burn-out.

Wat merk ik: de reacties op kortdurende en langdurige stress op een rijtje

Voorbeelden van lichamelijke veranderingen bij kortdurende stress:

  • aanspannen van spieren
  • toename van de hartslag
  • verwijding van pupillen
  • toename van de ademfrequentie
  • alertheid
  • schrikreactie
  • afname bloedtoevoer naar darmen
  • afname bloedtoevoer naar hersenen
  • verminderde activiteit immuunsysteem

Voorbeelden van lichamelijke veranderingen bij langdurige stress:

  • hoofd-, nek-, en rugklachten
  • hyperventilatie
  • slapeloosheid
  • koude handen en voeten
  • wazig of dubbel zien
  • duizeligheid
  • hoge bloeddruk, hartklachten
  • maag- en darmklachten
  • vatbaarheid voor ziekten en infecties

Lichamelijke overbelasting

Het menselijk lichaam kan goed omgaan met stress. Maar als iemand teveel van zijn lichaam vraagt of op een verkeerde manier beweegt, kan overbelasting ontstaan. Dit type stress is het gevolg van teveel fysieke kracht die het lichaam te verwerken krijgt zoals bij vallen, stoten of trekken.

Dit kan plotseling gebeuren, bijvoorbeeld door een verkeersongeluk, een ernstige val, het opendraaien van een potje, tijdens het sporten of het verkeerd tillen van een zwaar object. Maar het kan ook een gevolg zijn van langzame opeenhoping van lichamelijke stress, bijvoorbeeld door een slechte sta- of zithouding, het dagelijkse doen van zwaar werk of het beoefenen van een belastende sport. 

Ook de gevolgen van een zwangerschap of een langdurig ziekbed kunnen fysieke stress veroorzaken. Deze overbelasting is vooral te voelen in de onderrug, schouders, ledematen en gewrichten.

Stress of burnout

Wanneer is er sprake van stress en wanneer van een burn-out? Deze begrippen worden vaak door elkaar gebruikt. Toch zijn er verschillen. Het komt er in het kort op neer dat labiliteit en een opgejaagd gevoel typische klachten zijn bij stress. In het geval van een burn-out is uitputting meestal het meest duidelijke verschijnsel. Meer over burn-out leest u in de gelijknamige tekst.

Wanneer moet ik hulp zoeken?

Het is belangrijk om de lichamelijke signalen van stress te herkennen en niet te negeren. Het kan een tijdje goed gaan, maar op een gegeven moment raakt de batterij leeg. Probeer de oorzaken van teveel stress aan te pakken en overleg daarover zo nodig met uw leidinggevende. 

Als het niet meer lukt u op te laden, u het gevoel hebt dat de stress u boven het hoofd groeit of dat u er zelf niet meer uit komt, kunt u contact opnemen met uw huisarts. Dit geldt natuurlijk ook als u zich zorgen maakt. De huisarts zal samen met u bekijken hoe u uw stress kunt verminderen. De arts kan u zonodig ook verwijzen.

Meer informatie

Informatie van het Fonds Psychische Gezondheid 
www.psychischegezondheid.nl/page/721/alles-over-stress.html 

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.