Kolven

Kolven

Kolven is moedermelk uit de borst halen zonder dat de baby zelf uit de borst drinkt. Dat gebeurt met de eigen hand of met een kolfapparaat De meeste vrouwen in Nederland kiezen voor een kolfapparaat. Maar als je eenmaal wat geoefend hebt, gaat het kolven met de eigen hand eigenlijk net zo snel, en het is en stuk goedkoper.

Volg een webinar over het vinden van de beste zorg

Hoe krijgt u de beste zorg die ook nog eens past bij úw situatie? In de gratis webinars van CZ krijgt u handig advies en praktische tips van professionals.

Bekijk hier de webinars

In het begin gaan moeders meestal kolven omdat hun baby niet (goed genoeg) zelf kan drinken. Een baby kan daar te zwak voor zijn, bijvoorbeeld bij een vroeggeboorte. Of moeder en kind zijn niet bij elkaar. Bijvoorbeeld als de baby in het ziekenhuis ligt en moeder gaat naar huis. Later wordt er vaak gekolfd als de moeder weer gaat werken. 

Vrouwen kolven ook als zij borstvoeding geven en wat melk over hebben. Zo leggen zij een voorraadje aan in de koelkast of diepvries. Dan kan iemand anders het geven als zij niet zelf bij de baby zijn.

Kolven met de hand

Soms gaat kolven van moedermelk gemakkelijker met de hand. Dat geldt zeker de eerste dagen na de bevalling. Kolven met de hand gaat als volgt:

  • Was je handen.
  • Houd een klein, schoon opvangbakje of lepeltje voor de tepel.
  • Verwarm de borsten, masseer ze lichtjes en ontspan de schouders.
  • Zet de vingers 3 tot 4 centimeter vanaf de tepel onder de borst. Plaats de duim 3 tot 4 centimeter vanaf de tepel op de borst.
  • Beweeg de hand met borst in de richting van de ribben. Druk de vingers en duim naar elkaar toe en laat de borst weer wat vrij van de ribben komen. De vingers en duim verschuiven hierbij niet over de huid. Zo komt de melk vlak achter de tepel uit de borst.

Kolf kiezen

Het is belangrijk dat een vrouw een kolf kiest die past bij haar lichaam en bij de situatie. Kijk eerst naar de situatie waarin wordt gekolfd. Stem daar het type kolf op af. Zoek vervolgens de beste maat en soort uit. Verschillende situaties en de meest geschikte kolf daarin:

  • Kolven omdat de moeder soms niet bij de baby is. (Kies een handkolf of kolven met de eigen hand).
  • Kolven vanwege een parttime baan (max. 3 dagen). (Kies een kleine, enkele elektrische kolf).
  • Kolven om borstvoeding op gang brengen of omdat de baby (nog) niet zelf kan drinken. (Een krachtigere, elektrische kolf is een goede keus en vaak is dit een huurkolf. Een dubbele kolf wordt vaak geadviseerd omdat het beter stimuleert en het tijd bespaart. Waak ervoor dat de kolf niet te licht is. Anders kan het gebeuren dat er niet voldoende melk wordt aangemaakt).

Melkproductie op gang brengen met een kolf

Als een baby na nog niet uit de borst kan drinken start de moeder met kolven. Afhankelijk van de situatie zal dit 6-24 uur na de bevalling zijn. Dat is belangrijk om de borstvoeding op gang te brengen. De afgekolfde melk kan aan de baby gegeven worden. 

Door te kolven zorgt een vrouw ervoor dat haar lichaam melk gaat en blijft maken. De baby krijgt de waardevolle moedermelk dan via een cupje, vingervoeden of de fles. Als de baby alsnog zelf gaat drinken, maakt de moeder al (voldoende) melk aan. 

Kolf 8 keer per 24 uur, waarvan als het kan ook een of 2 keer 's nachts. Kolf 10 tot 15 minuten per borst. 

Schrik niet als de melk niet meteen stroomt. Het is niet erg als er maar een paar druppels komen. Zeker in het begin niet, dat is normaal.

Welke stand en welk borstschild?

De vacuümstand hoeft niet hoog te staan. Het gaat om het stimuleren van de borsten. Iedere vrouw heeft haar eigen optimale zuigkracht. 

Een algemene tip voor het vinden van de beste stand is als volgt. Zet het vacuüm van de kolf langzaam hoger tot het niet meer prettig is. Zet hem dan twee standen terug. De prikkel op de borst zal nu aangenaam voelen. De borst reageert na verloop van tijd met een toeschietreflex. 

Zorg voor een goed passend borstschild. Een te klein borstschild drukt de melkgangen van de tepel dicht. Dan kan de melk niet vrij stromen. Vrouwen met vrij grote tepels moeten controleren of de tepel niet langs de zijkant schuurt of klem zit. Dit is heel pijnlijk en er kunnen tepelkloven ontstaan.

Toeschietreflex

Melk komt niet zomaar uit de borst als de baby eraan zuigt. De melk moet eerst toeschieten. Dat toeschieten is een samenspel tussen baby en borst. De baby zuigt eerst snel met korte teugen aan de borst. Daardoor begrijpt de borst dat het nodig is om melk te leveren. Vanaf dat moment gaat de melk stromen. Dit moment heet de toeschietreflex. Pas als de borst de melk laat toeschieten, krijgt de baby melk in de mond. Vanaf dat moment gaat de baby rustiger en met langere, intense halen zuigen. Vaak is het slikken dan ook hoorbaar. 

Ook moeders die kolven hebben een toeschietreflex nodig. Zonder toeschietreflex komt er namelijk geen melk uit de borst. Maar deze vrouwen hebben geen baby die daarvoor zorgt. 

Sommige luxe kolven doen het zuigen van de baby na: eerst snelle korte teugen, dan rustiger en langer. Dit type kolfapparaat heet een tweefasenkolf. Met andere kolfapparaten kan een moeder dat zelf proberen na te doen. Zij past dan de snelheid en de zuigkracht van het apparaat aan. 

Er zijn uitzonderingen, maar de meeste moeders moeten ook relaxed genoeg zijn om een toeschietreflex te kunnen krijgen, zeker tijdens het kolven. Vrouwen bij wie het kolven niet gemakkelijk genoeg verloopt, kunnen de volgende tips uitproberen:

  • Ga op een rustige plaats zitten. Zorg dat alles wat nodig is binnen handbereik ligt.
  • Warm de borsten op met warme kompressen.
  • Masseer de borst. Draai rondjes over de borst en in de richting van de tepel.
  • Kijk naar een foto van de baby.

Praktische tips bij kolven

  • Voorkom (pijnlijke) overvolle borsten. Dat remt de aanmaak van moedermelk.
  • Kolf liever wat vaker en korter dan minder vaak en langdurig. Dit geeft meer totale opbrengst en stimuleert de aanmaak van moedermelk beter.
  • Probeer het kolven in te plannen in de dagelijkse routine. De periodes tussen het kolven hoeven niet allemaal even lang te zijn.
  • Beperk het aantal keren kolven niet te snel. Moeders van premature baby's maken vaak meer moedermelk aan dan de baby mag drinken. Vries het teveel aan moedermelk in. Kolf niet minder, want dat is slecht voor de aanmaak van moedermelk op lange termijn. En dat is juist vaak als de baby langzaamaan aan de borst begint te drinken.
  • Wie langdurig moet kolven, kan het best een dubbele afkolfset gebruiken. Dit geeft meer opbrengst, stimuleert de aanmaak van moedermelk beter en kost minder tijd.
  • Stop aan het eind van een kolfmoment even om de borsten te masseren en op te warmen. Zo komt ook de laatste melk uit de borst.

Meer informatie

Informatie over afkolven van Vereniging Borstvoeding Natuurlijk 
www.borstvoedingnatuurlijk.nl/

Informatie over afkolven van La Leche Legue 
www.lalecheleague.nl/afkolven