Hart en vaatziektes voorkomen

Hart- en vaatziektes voorkomen

Wat zijn risicofactoren?

Hart- en vaatziektes is een van de voornaamste doodsoorzaken in alle Europese landen. In Nederland staan hart- en vaatziektes op nummer 2 als doodsoorzaak, zowel bij mannen als bij vrouwen. In deze tekst staan de risicofactoren voor hart- en vaatziektes die bekend zijn. Hier wordt ook uitgelegd hoe mensen de kans op een hart- en vaatziekte kunnen verkleinen.

Sommige risicofactoren geven meer risico dan andere. Mensen kunnen verschillende risicofactoren hebben. Deze kunnen elkaar versterken, waardoor het risico op hart- en vaatziektes groter wordt.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Roken

Rokers hebben een duidelijk hoger risico dan niet-rokers op:

  • Een hartinfarct.
  • Een herseninfarct.
  • Een aneurysma van de buikslagader.
  • Etalagebenen.

Dit risico kan extra verhoogd zijn, afhankelijk van de aandoening en of de roker een man of een vrouw is. Stoppen met roken verlaagt de kans op hart- en vaatziektes.

  • Dat geldt zowel voor mensen die al een hart- en vaatziekte hebben gehad als voor mensen die helemaal gezond zijn.
  • Stoppen met roken heeft een groter effect op jonge leeftijd dan op latere leeftijd. Maar stoppen is voor alle rokers belangrijk.
  • Meeroken is ook een risicofactor. Probeer het te voorkomen. Vermijd plaatsen waar gerookt mag worden en vraag rokers om niet in huis of de auto te roken.

Overgewicht

Mensen met overgewicht hebben een grotere kans op hart- en vaatziektes.

  • Het is bekend dat afvallen bij overgewicht een gunstig effect heeft op risicofactoren voor hart- en vaatziektes. Zoals op het cholesterol, op de bloeddruk en op de kans op diabetes mellitus.
  • Vuistregel van deskundigen is dat mensen met overgewicht er goed aan doen om 5 tot 10 procent af te vallen.

Gezonde voeding

Er is een duidelijk verband tussen voeding en het risico op hart- en vaatziektes.

  • Verzadigd vet en transvet hebben een negatief effect op het cholesterol. De belangrijkste bronnen voor deze vetten zijn: Vette vlees- en melkproducten, roomboter, harde margarines en tussendoortjes.
  • Magere producten zijn gezonder. Net als producten met onverzadigde vetten, zoals zonnebloem- of olijfolie.
  • Zout voedsel kan de bloeddruk verhogen.

Gezonde voeding heeft een gunstig effect op het risico op hart- en vaatziektes.

  • Groenten en fruit kunnen de bloeddruk verlagen. Als iedereen in Nederland elke dag 2 ons groente en 2 stuks fruit zou eten, zouden veel hart- en vaatziektes voorkomen kunnen worden.
  • Verzadigde vetten en transvetten vervangen door onverzadigde vetten verlaagt het risico op hart- en vaatziektes. Onverzadigde vetten zitten onder meer in vette vis (zoals haring, zalm, heilbot, sprot en makreel).

Lichaamsbeweging

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat regelmatig voldoende lichaamsbeweging de kans op hart- en vaatziektes vermindert.

  • Door dagelijks ten minste 30 minuten te bewegen, neemt het risico af.
  • Lichaamsbeweging hoeft geen sport te zijn. Het kan ook gaan om huishoudelijk werk, tuinieren, fietsen, of wandelen.
  • Dagelijks bewegen houden mensen het best vol als ze een vorm van bewegen kiezen die aansluit bij hun dagelijkse activiteiten.

Alchoholgebruik

Er waren aanwijzingen dat matig alcohol gebruiken een beschermend effect heeft op hart- en vaatziektes bij gezonde volwassenen. Het gaat dan om maximaal 1 tot 2 glazen per dag. Onlangs is er onderzoek gedaan dat aantoonde dat helemaal geen alcohol drinken beter is dan wel alcohol drinken. Meer dan een matige hoeveelheid alcohol drinken:

  • verhoogt het risico op hart- en vaatziektes aanzienlijk.
  • gaat samen met een verhoogd risico op: Kanker, diabetes, leveraandoeningen en hersenbeschadigingen.

Stress

Stress blijkt het risico op hart- en vaatziektes flink te verhogen. Voor mensen die onder permanente stress leven, blijkt het risico zelfs te verdubbelen. Zo blijkt dat mensen die in ploegendiensten werken vaker hart- en vaatziektes hebben.

Erfelijkheid

Als in de familie hart- en vaatziektes voorkomen, hebben mensen zelf ook een hoger risico op hart- en vaatziektes. Dit risico groeit naarmate er meer familieleden zijn met hart- en vaatziektes. En naarmate de aandoening bij die familieleden op jongere leeftijd is opgetreden.

Leeftijd

Het risico op hart- en vaatziektes neemt toe met de leeftijd.

Geslacht

Mannen hebben een hoger risico op een hartaanval dan vrouwen die nog niet in de overgang zijn geweest. Na de overgang wordt dit risico steeds meer gelijk.

Diabetes

Voor mensen met diabetes (suikerziekte) is het risico op hart- en vaatziektes groter dan voor mensen die geen diabetes hebben. Voor diabeten is het daarom belangrijk dat zij hun ziekte goed onder controle houden.

Hoge bloedruk

Het risico op hart- en vaatziektes groeit naarmate de bloeddruk hoger is. De bloeddruk is te hoog als deze na meerdere keren meten op verschillende dagen boven de 140/90 is.

Hoewel zowel de boven- als de onderdruk belangrijk zijn, kijken artsen vaak vooral naar de bovendruk. Dit komt doordat bij een verhoogde onderdruk de bovendruk ook altijd verhoogd is en andersom niet.

Verhoogd cholesterol

Aderen kunnen vernauwen doordat vetten en cholesterol in de wanden van slagaderen afzetten. Hoe meer de slagaderen vernauwd zijn, hoe groter het risico op hart- en vaatziektes.

  • Onverzadigde vetten eten, vermindert de kans op hart- en vaatziektes doordat het cholesterolgehalte lager wordt.
  • Verzadigde vetten kunnen voor verhoogd cholesterol in het bloed zorgen (hyperlipidemie). Dat is dus ongunstig vanwege een hoger risico op hart- en vaatziektes.

Etnische afkomst

In bepaalde landen komen hart- en vaatziektes meer voor dan in andere landen. Hierbij spelen ook eetgewoontes, rookgewoontes en leefstijl een rol.

  • Bloeddruk Surinamers hebben vaker al vanaf jonge leeftijd een verhoogde bloeddruk. Turken en Marokkanen hebben juist minder vaak een verhoogde bloeddruk.
  • Cholesterol Hindoestanen hebben een verhoogd risico op hypertriglyceridemie. Dit is een vorm van verhoogd cholesterol. Surinamers, Turken en Marokkanen hebben juist een lager cholesterol dan autochtone Nederlanders.
  • Atherosclerotische hart- en vaatziektes. Zuid-Aziaten hebben 2 keer meer kans op atherosclerotische hart- en vaatziektes dan mensen met een blanke huidskleur. Atherosclerotische hart- en vaatziektes zijn bijvoorbeeld angina pectoris en hartinfarcten.

De invloed van anticonceptiepil

Bij jonge vrouwen heeft het gebruik van de anticonceptiepil weinig effect op het voorkomen van hart- en vaatziektes. Pilgebruik verhoogt de bloeddruk, maar het is onduidelijk of daardoor ook meer hart- en vaatziektes ontstaan.

Pilgebruik door rokende vrouwen geeft wel een duidelijk verhoogd risico op hart- en vaatziektes. Dit risico is extra groot bij vrouwen boven de 35 jaar.

De overgang

De vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron beschermen vrouwen tot de overgang tegen risico’s op hart- en vaatziektes. Tijdens en na de overgang vermindert de hoeveelheid vrouwelijke hormonen in het lichaam. Daardoor is deze bescherming weg.

Om overgangsklachten te verlichten, kunnen artsen hormoonvervangende middelen voorschrijven. De middelen bevatten een verhoogd oestrogeengehalte, waardoor een hoger risico ontstaat op hoge bloeddruk en trombose.

Meer informatie

www.nhg.org/standaarden/samenvatting/cardiovasculair-risicomanagement 

Bij de Nederlandse Hartstichting
www.hartstichting.nl

Het Voedingscentrum geeft informatie over gezonde voeding
www.voedingscentrum.nl

Bij het Nederlands Huisartsen Genootschap
www.thuisarts.nl/hart-en-vaatziekten/

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.