Glaucoom

Glaucoom

Glaucoom is een verzamelnaam voor een aantal aandoeningen die meestal gepaard gaan met een verhoogde oogdruk waardoor zenuwschade ontstaat. In de volksmond wordt glaucoom ook wel groene staar genoemd.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaak

Glaucoom wordt veroorzaakt door een verstoord evenwicht in de aanmaak en afvoer van kamerwater . De hoeveelheid kamerwater in het oog neemt toe waardoor de oogdruk stijgt en schade aan de oogzenuw ontstaat. Er bestaan verschillende types glaucoom met verschillende oorzaken.

Verstoord evenwicht
In het oog wordt voortdurend een heldere vloeistof geproduceerd (kamerwater) om de oogbol op spanning te houden. De druk binnenin het oog (oogdruk) hangt af van het evenwicht tussen de aanmaak en de afvoer van dit kamerwater. Bij de meeste mensen wordt een oogdruk tussen de 10 en 21 mmHg (millimeter kwikdruk) gemeten.

Toegenomen oogdruk
Als de afvoer van kamerwater belemmerd wordt, kan het vocht onvoldoende weg uit het oog. Het oog blijft kamerwater aanmaken, waardoor de oogdruk zal stijgen en het kamerwater dankzij deze hogere druk toch afgevoerd kan worden.

Schade aan de oogzenuw
In het netvlies dat de binnenkant van de oogbol bekleedt. Het netvlies bevat een miljoen zenuwvezeltjes die beelden naar de hersenen stuurt. Die plaats wordt de papil (niet te verwarren met de pupil) genoemd en is het beginpunt van de oogzenuw die naar de hersenen loopt. De zenuwvezeltjes kunnen door de druk afsterven. Afgestorven zenuwvezels in het oog en de hersenen hebben niet het vermogen om zich te herstellen, zodat de schade vaak onherstelbaar is.

Verschillende soorten glaucoom

Is de kamerhoek open of gesloten?
Het kamerwater wordt normaal gesproken grotendeels via die voorste oogkamerhoek afgevoerd naar fijne afvoerkanaaltjes. Meestal is de kamerhoek open, maar soms is de kamerhoek gesloten.

  • Primair openkamerhoekglaucoom: dit betreft meer dan negentig procent van alle vormen van glaucoom. Meestal is de oogdruk licht verhoogd en ontstaan in het begin helemaal geen klachten. De aandoening wordt meestal bij toeval of tijdens een screening ontdekt.
  • Primair gesloten glaucoom of nauwekamerhoekglaucoom: de kamerhoek is hierbij meestal van nature al nauw en kan ineens helemaal afgesloten worden (vaak door een wijde pupil bij duister of emotie). De oogdruk kan dan in korte tijd enorm oplopen en er kunnen acute klachten ontstaan.

Bestaan er andere oogziektes die glaucoom veroorzaken?
Glaucoom kan ook veroorzaakt worden door een onderliggende ziekte. Dit wordt secundair glaucoom genoemd. Voorbeelden van onderliggende ziektes die glaucoom kunnen veroorzaken, zijn:

  • Diabetes (suikerziekte).
  • Venestamocclusie.
  • Oogontstekingen.
  • Glaucoom door geneesmiddelengebruik.
  • Pigmentdispersie glaucoom.
  • Pseudo-exfoliatieglaucoom.
  • Oogbloedingen, -letsels en –tumoren.

Is de oogdruk verhoogd?
Bij de meeste vormen van glaucoom is de oogdruk verhoogd. Bij lagedrukglaucoom is de oogzenuw zeer drukgevoelig (bijvoorbeeld wanneer de bloedvoorziening ontoereikend is, zoals na ernstig bloedverlies) en kan glaucoomschade ook ontstaan bij drukken die normaal zijn (lager dan 22 mmHg). Is de oogdruk verhoogd zonder schade aan de oogzenuw, dan is er (nog) geen glaucoom en spreekt men van oculaire hypertensie.

Symptomen

De klachten hangen af van het type glaucoom:

  • Bij de meeste vormen van glaucoom (bijvoorbeeld chronisch open hoek glaucoom) merkt de patiĆ«nt aanvankelijk helemaal niets. Heel langzaam gaat het gezichtsveld achteruit, eerst aan de zijkanten.
  • Bij zeldzame vormen van glaucoom waarbij de oogdruk zeer plots enorm stijgt, kunnen wel acute klachten ontstaan (bijvoorbeeld primair acuut geslotenkamerhoekglaucoom). Klachten die kunnen optreden zijn ernstige pijn in en rond (vooral boven) het oog, misselijkheid, braken en hoofdpijn. Ook het zien van halo's, wazig zien, een rood en soms gezwollen oog en een grote pupil kunnen aanwijzingen zijn van acuut glaucoom.
  • Bij secundaire vormen van glaucoom bestaan soms klachten van de aandoening die het glaucoom veroorzaakt (bijvoorbeeld lichtschuwheid, pijn en verminderd gezichtsvermogen bij oogontstekingen).

Diagnose

Het bestaan van glaucoom en het type glaucoom worden door de oogarts vastgesteld na het verrichten van bepaalde onderzoeken. Dit zijn:

  • Onderzoek van de gezichtsscherpte op afstand.
  • Spleetlamponderzoek.
  • Gezichtsveldonderzoek.

Behandeling

Behandeling van glaucoom bestaat uit oogdrukverlaging en heeft als doel aantasting van het gezichtsveld te voorkomen of, wanneer het gezichtsveld reeds aangetast is, verdere aantasting te beperken.

Behandeling van glaucoom met oogdruppels
Er bestaan verschillende oogdruppels die de oogdruk verlagen, doordat ze de productie van oogvocht verminderen of de afvoer van het vocht verbeteren. Druppels kunnen afzonderlijk of in combinatie worden voorgeschreven..

Er bestaan vier verschillende soorten oogdruppels:

  • Druppels die de aanmaak van het kamerwater verminderen. Dit zijn de bètablokkers en koolzuuranhydraseremmers. De bètablokkers zijn de meest gebruikte oogdrukverlagende middelen. Koolzuuranhydraseremmers worden vaak in combinatie met andere soorten druppels gegeven.
  • Druppels die de afvoer van het kamerwater bevorderen. Hiertoe behoren de prostaglandineagonisten en de cholinomimetica. De prostaglandineagonisten worden in de praktijk steeds vaker gebruikt als monotherapie (dus niet in combinatie met een ander soort druppels). De cholinomimetica bevorderen de afvoer van het kamerwater doordat een spiertje het afvoersysteem opentrekt.
  • Druppels die de aanmaak van kamerwater verminderen en de afvoer bevorderen. Hiertoe behoren de adrenerge agonisten.
  • Combinatie van verschillende soorten oogdruppels in één product. In deze zogenaamde combinatiepreparaten zijn twee soorten werkzame stoffen verwerkt in één oogdruppel.

Behandeling van glaucoom met tabletten
Tabletten (Diamox) kunnen tijdelijk bij zeer hoge druk of bij onvoldoende daling van de oogdruk in combinatie met oogdruppels gegeven worden. De tabletten zijn vochtafdrijvend en verminderen de aanmaak van het vocht in het oog. Vanwege bijwerkingen worden de medicijnen daarom vaak voor kortere perioden voorgeschreven.

Behandeling van glaucoom met een laser
Glaucoom kan behandeld worden met de laser (lasertrabeculoplastiek of LTP).

Behandeling van glaucoom met een operatie
Een operatieve ingreep heeft als doel de afvoer van kamerwater te verbeteren door een geheel nieuw afvoerkanaaltje te maken. Meestal wordt gekozen voor een filteroperatie of trabeculectomie waarbij een klein afvoerluikje in de sclera (de harde oogrok of het witte deel van het oog) gemaakt wordt, waarlangs het kamervocht afgevoerd kan worden.

In zeldzame gevallen waarbij een filteroperatie niet mogelijk is (bijvoorbeeld bij uitgebreide vergroeiingen van het oogbindvlies met de sclera), of waarbij een of meerdere eerder uitgevoerde filteringrepen niet geslaagd zijn, kan een glaucoomimplant geplaatst worden. Dit is een hol buisje dat in de voorste oogkamer (of uitzonderlijk in de glasvochtruimte) geplaatst wordt. Dit holle buisje staat in verbinding met een siliconenplaatje dat verder naar achteren op de oogbol wordt vastgezet en waarlangs het oogvocht afgevoerd wordt.

Prognose

Wanneer glaucoom niet tijdig ontdekt en behandeld wordt, ontstaat onherstelbare schade aan de oogzenuw. Deze schade leidt tot vermindering van het gezichtsveld (de ruimte die iemand overziet wanneer hij recht vooruit kijkt) en in de eindfase tot volledige blindheid.

Meer informatie

Informatie van de glaucoomvereniging
www.glaucoomvereniging.nl/

Informatie van het oogartsen over glaucoom
www.oogartsen.nl/oogartsen/overige_oogziekten/glaucoom_glaucoma_oogdruk/

Informatie van Het Oogziekenhuis Rotterdam over glaucoom
www.oogziekenhuis.nl/overzicht-aandoeningen-en-behandelingen/glaucoom-informatie.html