Empathie

Empathie

Wat is empathie?

Empathie betekent inlevingsvermogen. Het is bewust zijn van, het kunnen meevoelen met en het kunnen inleven in andermans gevoelens of een situatie. Het begrip empathie is afgeleid van het Griekse ‘em-patheia’. Letterlijk betekent het 'in gevoel'. 
  
Empathie wordt vaak gezien als een belangrijke vaardigheid in de omgang met mensen. Niet alleen in persoonlijke relaties, maar ook op de werkvloer.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Emotionele intelligentie

Empathie maakt deel uit van de emotionele intelligentie. Dit wordt gemeten met de index EQ. Dit is niet hetzelfde als het IQ. Het IQ geeft je vaardigheden en competenties aan om te leren, waarnemen, herinneren, denken en interpreteren. 

Er is nauwelijks een relatie tussen intelligentie en emotionele vaardigheden. Iemand die heel goed kan leren, hoeft dus helemaal niet goed te zijn in het omgaan met andere mensen. Het is wel zo dat intelligente mensen hun vaardigheden gemakkelijker ontwikkelen en beter toe kunnen passen. 

De vijf belangrijkste EQ-eigenschappen zijn:

  • Zelfkennis.
  • Optimisme.
  • Doorzettingsvermogen.
  • Empathie.
  • Sociale vaardigheden.

Hoe empathischer je bent, hoe succesvoller, wordt weleens beweerd. Maar of het echt mogelijk is om emotionele intelligentie te meten, daar zijn wetenschappers nog niet over uit. 

Toch zijn EQ-tests in het bedrijfsleven regelmatig onderdeel van sollicitatieprocedures en loopbaantesten. Veel werkgevers beoordelen een werknemer die erg empathisch is namelijk hoger dan iemand met een minder ontwikkeld inlevingsvermogen. 

Als je erg empathisch bent, dan is dat voor de (toekomstige) werkgever een sterk punt in je persoonlijkheid. Empathie maakt dat je je in anderen kunt verplaatsen. Deze eigenschap zorgt ervoor dat er een 'klik' ontstaat. Dat leidt niet alleen tot een sfeer van onderling vertrouwen en wederzijdse betrokkenheid in sociale relaties. Maar het leidt er ook toe dat je een betere verstandhouding hebt met je baas.

Empathie ontwikkelen

Mensen ontwikkelen empathie al op de kleuterleeftijd. Ouders leren hun kinderen dat gevoel spelenderwijs te ontwikkelen. Ze zeggen bijvoorbeeld: “Wat zou Sam ervan vinden als je zijn speelgoedauto afpakt?” Of: “Kijk eens hoe verdrietig Sophie is dat je haar geslagen hebt.”

Zelfinzicht
Sommige mensen kunnen zich van nature heel snel ‘emotioneel afstemmen' op anderen. Alsof ze een antenne hebben die signalen oppikt. Maar lang niet iedereen zit zo in elkaar. Empathie ontwikkelen is te leren, maar het kost tijd. De reden daarvoor is dat je je alleen in een ander kunt inleven als je inzicht hebt in jezelf. De basis van inzicht in de ander is herkenning van gevoelens en situaties waarmee je zelf te maken hebt.

Natuurlijk is het mogelijk om inlevingsvermogen te ontwikkelen door de omgeving goed te bestuderen en boeken over gedrag en psychologie te lezen. Maar zelfinzicht blijft de basis. Pas wanneer je je eigen gevoelens en gedachtes kunt plaatsen, kun je je in een ander inleven. Hulp vragen, bijvoorbeeld aan een coach of psycholoog, kan daarbij soms nodig of nuttig zijn.

Spiegelen

  • Onbewust na-apen Iemand die lachend een kamer binnenkomt, wordt vaak begroet met een lach. Sommige mensen gaan al snel huilen als ze iemand anders zien huilen. Dit na-apen doen mensen onbewust. Dan zijn de spiegelneuronen in de hersenen hard aan het werk: ze reageren op de emoties van een ander. Let maar eens op mensen die intens met elkaar praten of verliefd aan een tafeltje zitten. Vaak nemen ze dezelfde lichaamshouding aan en gezichtsuitdrukking over. In een goed gesprek kan dat ook voorkomen.
  • Sociale functie Dat 'spiegelen' en 'meebewegen' heeft een sociale functie. Zo wordt - vaak onbewust - de sociale band versterkt. Mensen kunnen zich dan beter in elkaar inleven. In het hoofd worden de gevoelens en beleving van de ander letterlijk weerspiegeld. Spiegelneuronen maken je dus empathisch.
  • Autisme en spiegelneuronen Van mensen met een autistische stoornis wordt weleens gezegd dat ze zich niet goed in anderen kunnen inleven. Dat komt niet door een gebrek aan emoties. Dit heeft ermee te maken dat autisten moeite hebben om sociale signalen op te pikken en lichaamstaal te begrijpen. Onderzoekers denken dat dit komt doordat autisten veel minder actieve spiegelneuronen in hun hersenen hebben. Omdat ze minder spiegelen, lijken ze ook minder empathisch. Het is te zwart-wit om te stellen dat mensen met autisme geen empatisch vermogen hebben. Wel zijn veel autisten weinig geremd bij het geven van kritiek. Mogelijk vinden zij het lastig om zich voor te stellen hoe die kritiek bij anderen overkomt.

Te empathisch zijn

Empathie wordt in onze maatschappij beschouwd als een positieve eigenschap. Maar toch kunnen mensen ook te empathisch zijn. In sommige beroepen is het belangrijk dat iemand een bepaalde afstand bewaart ten opzichte van anderen. Dat geldt bijvoorbeeld voor beroepen in de zorg of de hulpverlening. Wie zich het leed en de problemen van cliënten of patiënten te veel aantrekt, loopt het risico emotioneel uitgeput te raken en een burn-out te ontwikkelen. 

De kunst is om empathie op te brengen, maar daarin grenzen te bewaken en een zekere professionele afstand te bewaren. Dat is misschien niet altijd even gemakkelijk. Maar bedenk dat te veel empathie de ander niet helpt. Dat staat het nemen van rationele, goed doordachte beslissingen in de weg. De gulden middenweg is hierbij de beste keuze.

Meer informatie

Algemene informatie over empathie 
wikipedia.org/wiki/Empathie