Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Diabetes insipidus

De hypofyse, ook bekend als ‘hersenklier’ of ‘hersenaanhangsel’, is een kleine endocriene klier die zich onder aan de hersenen bevindt. De hypofyse geeft verschillende hormonen af aan het bloed. Eén van deze hormonen is het antidiuretisch hormoon (ADH), ook wel vasopressine genoemd. Diabetes insipidus komt door een tekort aan antidiuretisch hormoon (ADH).

ADH zorgt er normaal gesproken voor dat de nieren meer water vasthouden. De concentratie van opgeloste zouten in het bloed (osmolariteit) beïnvloedt de afscheiding van ADH.

Als de concentratie van zouten stijgt, zoals bij uitdroging, wordt meer ADH afgescheiden. Dit stimuleert de nieren om water vast te houden. Bij een daling van de osmolariteit, wordt minder ADH afgescheiden.

Als er een tekort is aan ADH, houden de nieren onvoldoende water vast. Mensen met diabetes insipidus moeten extreem veel plassen en hebben daardoor extreem veel dorst.

Zeldzaam

Diabetes insipidus is een zeldzame aandoening: het komt voor bij 30 tot 40 op de 1 miljoen mensen, zowel mannen als vrouwen. De aandoening kan zich op elke leeftijd openbaren, ook op kinderleeftijd.

Diabetes insipidus heeft niets met diabetes mellitus te maken, ook al lijkt de naam erop en komen sommige verschijnselen overeen.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Typen diabetes insipidus

Als diabetes insipidus ontstaat doordat de hypofysete weinig ADH afgeeft, om welke reden ook, heet dat centrale diabetes insipidus. Als deze aandoening ontstaat doordat de nieren niet op ADH kunnen reageren, dan heet dat nefrogene diabetes insipidus . Deze tekst gaat over centrale diabetes insipidus.

Oorzaken

Centrale diabetes insipidus kan onder andere veroorzaakt worden door:

  • Gezwellen in het gebied van de hypothalamus en hypofyse.
  • Hersen(vlies)ontsteking.
  • Beschadiging in het gebied van de hypothalamus en hypofyse door een beroerte of hersenletsel.
  • Auto-immuunziekten zoals sarcoïdose .
  • Operatie of bestraling in het gebied van de hypothalamus en hypofyse.
  • Bestraling van het hypofysegebied.
  • Erfelijke aandoeningen (zeldzaam).

Soms is de oorzaak niet bekend.

Verschijnselen

Mensen met diabetes insipidus moeten abnormaal veel plassen – tot wel 15 liter urine per dag! Ook ’s nachts moeten ze vaak naar het toilet. De urine is dan erg licht van kleur.

Mensen met diabetes insipidus hebben extreme dorst en zijn geneigd grote hoeveelheden water te drinken. Als voldoende drinken niet lukt, leidt het tot ernstige uitdroging. Dit geeft verschijnselen als slapte, verwardheid of sufheid, duizelingen door een lage bloeddruk en een versnelde hartslag.

Kinderen kunnen ook last hebben van vermoeidheid, prikkelbaarheid en afvallen. Het kan leiden tot een groeiachterstand.

Diagnose

Op basis van de klachten, kunnen mensen de diagnose al vermoeden. Als mensen met diabetes insipidus lichamelijk onderzocht worden, kunnen tekenen van uitdroging zichtbaar zijn.

Verder kunnen artsen of verpleegkundigen onderzoek van het bloed en de urine onderzoeken. Hierbij kijken ze naar het gehalte van natrium en andere zouten en naar de suikerspiegel. Ook kan het ADH-gehalte in het bloed gemeten worden en de andere hormonen van de hypofyse.

Soms wordt een dorstproef gedaan. Hierbij mag iemand gedurende een periode (ongeveer 12 uur, soms langer) niets drinken. Regelmatig wordt dan gekeken naar het zoutgehalte in bloed en urine en naar de hoeveelheid urine. Normaal zal de hoeveelheid urine steeds minder worden en de urine steeds geconcentreerder worden. Dit gebeurt echter niet bij diabetes insipidus.

Als diabetes insipidus is vastgesteld, kan het gebied van de hypofyse en de hypothalamus worden onderzocht met een MRI-scan.

Behandeling

In lichte gevallen van diabetes insipidus is het voldoende als de patiënt minder water drinkt. Als mensen een aandoening hebben door een gezwel van de hersenen, kan een operatie nodig zijn.

Bij een centrale diabetes insipidus kunnen artsen een geneesmiddel voorschrijven dat de werking van ADH nabootst. Dit middel heet vasopressine en kan worden toegediend als neusspray, tablet, of injectie. Het is belangrijk dat hierbij wel dagelijks dezelfde hoeveelheid gedronken wordt.

Complicaties

Als iemand grote hoeveelheden water verliest en niet voldoende kan drinken, kan ernstige uitdroging optreden. Dit kan op den duur zelfs leiden tot shock . Dat is een levensbedreigende toestand waarbij er onvoldoende bloed door het lichaam circuleert.

Meer informatie:

Informatie van de Nederlandse Hypofyse Stichting
http://www.hypofyse.nl

Informatie van het UMC St. Radboud
http://www.umcn.nl

Informatie over diabetes insipidus (Engels):
http://emedicine.medscape.com