Antidepressiva

Antidepressiva

Wat is een depressie?

Een depressie is een stemmingsstoornis waarbij mensen zo somber zijn dat hun normale functioneren wordt belemmerd. 

Een depressie kan eenmalig voorkomen, of steeds terugkeren. Ook kan er een bipolaire stoornis zijn. Bij die aandoening worden periodes van depressie afgewisseld met periodes van een manie. Een depressie kan in ernst variëren.

Snel de juiste hulp bij depressiviteit of een angststoornis | Mentaal Beter Online

Bij Mentaal Beter Online kun je terecht voor online therapie bij depressieve klachten en angststoornissen. Al het contact met jouw psycholoog word gevoerd in een veilige online omgeving via beeldbellen en chat.

Lees hier meer over Mentaal Beter Online

Behandeling depressie

Depressies kunnen vaak goed behandeld worden. Er zijn verschillende behandelmogelijkheden. Welke behandeling het best is, hangt af van de ernst van de depressie, de duur van de klachten en of het een terugkerende depressie is. 

Uitgangspunt is om als het kan te starten met zo min mogelijk hulp, en intensieve hulp te bieden aan die mensen die ernstig ziek zijn. Dit wordt ‘stepped care’ (getrapte zorg) genoemd. 

Vaak wordt een combinatie van psychotherapie en medicijnen voorgeschreven. Deze tekst gaat over medicijnen bij een depressie: antidepressiva.

Werking antidepressiva

Antidepressiva hebben invloed op de neurotransmitters. Dit zijn stofjes die nodig zijn om signalen tussen de hersencellen door te geven. Antidepressiva werken vooral in op serotonine, noradrenaline en acetylcholine. 

De medicijnen verbeteren de stemming en verlichten de symptomen van een depressie. De werking is meestal pas twee tot vier weken na het starten merkbaar. Maar bijwerkingen kunnen al na de eerste inname optreden. Pas na een achttal weken is het effect volledig. Als de depressie dan niet is verdwenen, kan dat een reden zijn om een ander soort antidepressivum te proberen.

Soorten antidepressiva

Afhankelijk van de soort werking, zijn vier groepen te onderscheiden:

  • Tricyclische antidepressiva (TCA’s).
  • Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s).
  • Selectieve serotonine-noradrenaline heropnameremmers (SNRI’s).
  • Monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers).

Welk medicijn het meest geschikt is, hangt af van de ernst van de depressie, de leeftijd van de patiënt, bijkomende ziektes en of iemand al eerder antidepressiva heeft gebruikt.

Wanneer antidepressiva?

Antidepressiva worden dus voorgeschreven bij verschillende vormen van (ernstige) depressies. Als er sprake is van een bipolaire stoornis, waarbij de depressie afgewisseld wordt met manische periodes, wordt meestal een stemmingsstabilisator voorgeschreven. Soms in combinatie met een antidepressivum. Andere redenen waarvoor een arts antidepressiva kan voorschrijven:

  • Neuropathische pijn
  • Angst- en paniekstoornissen
  • Ernstige slaapstoornissen
  • Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten
  • Boulimia nervosa (eetstoornis)
  • Bedplassen (bij kinderen ouder dan zes jaar)
  • Bij behandeling van verslavingen
  • Apathie en gebrek aan initiatief na hersenletsel

Bijwerkingen

Het gebruik van antidepressiva gaat vaak gepaard met bijwerkingen. Ook hebben antidepressiva een wisselwerking met veel andere medicijnen. Antidepressiva moeten nooit ineens gestopt worden. Ze kunnen dan zogenaamde onttrekkingssymptomen veroorzaken.

Bijwerkingen van de TCA's

  • Droge mond
  • Wazig zien
  • Moeite met plassen of met ontlasting krijgen
  • Verwardheid (vooral bij ouderen)
  • Minder zin in seks, of impotentie
  • Bloeddrukdaling bij opstaan, met als gevolg duizeligheid of verhoogd valrisico
  • Slaperigheid
  • Gewichtstoename
  • Bij overdosering kunnen hartritmestoornissen, epileptische aanvallen, delier of coma optreden
  • Verhoogde kans op botontkalking en botbreuken

Bijwerkingen van SSRI’s en SNRI’s

  • Maagdarmklachten (misselijkheid, diarree)
  • Verhoogd risico op maagbloeding bij het gebruik van aspirine of NSAID’s
  • Slaperigheid
  • Gewichtstoename
  • Minder zin in seks, of impotentie
  • Bewegingsdrang of tremoren (onwillekeurige trillingen), vooral bij ouderen
  • Daling van het natriumgehalte in het bloed, vooral bij ouderen
  • Verhoogde kans op botontkalking en botbreuken

Bijwerkingen van MAO-remmers

  • Misselijkheid
  • Slaapstoornissen
  • ‘Kaas’-effect: bij MAO-remmers wordt het eiwit tyramine (dat onder andere in oude kaas, camembert, brie, banaan, chocolade en rode wijn voorkomt) niet goed afgebroken. Hierdoor kan de bloeddruk gevaarlijk hoog stijgen.

Bijwerkingen van alle middelen

Bij alle antidepressiva is er een verhoogd risico op agitatie. Dit kan bij suïcidale mensen, en met name bij jongvolwassenen, leiden tot een poging tot zelfdoding. 

Daarnaast is er een risico op het serotoninesyndroom, vooral bij SSRI’s en MAO-remmers. Hierbij stijgt de hoeveelheid serotonine in het bloed. Dit geeft symptomen als hevige onrust, verwardheid, koorts en tremoren. 

Onttrekkingssymptomen na plots staken van antidepressiva

  • griepsymptomen
  • onrust
  • slapeloosheid
  • hoofdpijn
  • angst
  • transpireren
  • hallucinaties

St. Janskruid

St. Janskruid wordt al van oudsher gebruikt bij de behandeling van depressie. Volgens de GGZ-richtlijn Depressie kan St. Janskruid gebruikt worden bij lichte depressies, als alternatief voor de gangbare medicijnen. Het heeft weinig bijwerkingen. Wel kan de huid overgevoelig worden voor zonlicht. Ook kan het een wisselwerking hebben met ‘normale’ medicijnen. Overleg daarom met de arts of apotheker of dit een rol speelt. St. Janskruid wordt niet vergoed.

Meer informatie

Website Farmacotherapeutisch Kompas 
www.farmacotherapeutischkompas.nl

Meldpunt voor bijwerkingen van geneesmiddelen 
www.meldpuntmedicijnen.nl/ 

Patiëntenversie van de Richtlijn Depressie 
www.ggzrichtlijnen.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&richtlijn_id=43

Informatie van het Depressie Centrum van het Fonds Psychische Gezondheid 
www.psychischegezondheid.nl/page/184/pillen-antidepressiva.html

Informatie van de Depressie Vereniging 
www.depressievereniging.nl/behandeling/antidepressiva/