Anorexia nervosa

Anorexia nervosa

Wat is Anorexia nervosa?

Anorexia nervosa is een eetstoornis. Deze kan in elke levensfase optreden, maar komt het meest voor bij meisjes in de tienerleeftijd en bij jonge vrouwen. De eetstoornis wordt ook steeds vaker gezien bij jongens. 

De naam anorexia nervosa (verkort tot anorexia) betekent letterlijk ‘gebrek aan eetlust door nerveuze oorzaken’. Deze naam klopt niet, omdat de patiënten die hieraan lijden geen gebrek aan eetlust hebben. Ze proberen hun eetlust en hongergevoel juist doelbewust te onderdrukken. 

Anorexiapatiënten hebben een onweerstaanbare drang om af te vallen. Ze zijn daar als het ware aan verslaafd en gaan ermee door, zelfs als ze al sterk zijn vermagerd.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaak

De oorzaak van anorexia is onbekend. In de puberteit zijn veel meisjes met hun gewicht bezig. Toch ontwikkelt maar een klein percentage van hen anorexia. Duidelijk is dat anorexia het gevolg is van een combinatie van meerdere factoren:

  • Factoren die in aanleg al aanwezig zijn: erfelijke achtergrond en persoonlijkheid, zoals perfectionisme en een negatief zelfbeeld.
  • Factoren als sociale omstandigheden, familiekenmerken en culturele kenmerken. Bijvoorbeeld het beeld dat in onze samenleving heerst: slank zijn is aantrekkelijk en overgewicht is ongewenst.
  • Daarnaast kunnen er traumatische ervaringen in de (vroege) jeugd zijn geweest.

Anorexia nervosa gaat vaak samen met andere psychische stoornissen, zoals een angststoornis of stemmingsstoornis.

Symptomen anorexia

Mensen met anorexia zijn meestal erg mager. Alles wat te maken heeft met eten, gewicht en lichaamsomvang is een obsessie. Ze tellen voortdurend calorieën en tobben over wat ze wel of niet moeten eten. Anorexiapatiënten hongeren zichzelf letterlijk uit, omdat ze ontzettend bang zijn om dikker te worden. Ze hebben voortdurend honger, maar durven niet te eten, bang als ze zijn om zich te laten gaan en niet te kunnen stoppen met eten. 

Ondanks het feit dat anorexiapatiënten erg mager – en soms zelfs extreem mager - kunnen worden, blijven zij zichzelf dik voelen. Er is dus sprake van een sterk vertekend lichaamsbeeld. 

Sommige anorexiapatiënten gebruiken laxeer- en/of plasmiddelen of geven over. Dat doen ze om eten dat ze hebben binnengekregen kwijt te raken of om sneller af te vallen. Vaak doen ze ook fanatiek aan sport.

Complicaties

Door ondervoeding en vermagering kunnen anorexiapatiënten veel lichamelijke problemen krijgen.

  • Een lage bloeddruk en trage hartslag met duizeligheidklachten, neiging tot flauwvallen, moeheid en een lusteloos gevoel.
  • Het altijd koud hebben door een verstoorde warmteregeling. Op het lichaam verschijnt een donsachtige beharing (in het gezicht, op armen, benen en op de romp).
  • Als gevolg van veelvuldig braken kan tandglazuur door maagzuur worden aangetast.
  • Door braken of gebruik van plastabletten ontstaat een tekort aan natrium en kalium in het bloed. Hierdoor treden spierkrampen op, hartritmestoornissen of zelfs een hartstilstand.
  • Door een tekort aan voedingsstoffen gaan de haren uitvallen. De huid wordt droog en schilferig. Ook neemt het risico op botontkalking toe.
  • De hormoonhuishouding raakt verstoord, waardoor de menstruaties onregelmatig zijn of zelfs helemaal verdwijnen.
  • Overmatig gebruik van laxeermiddelen kan de darmwerking verstoren.
  • Op den duur wordt spierweefsel afgebroken.

Bijna alle lichamelijke gevolgen kunnen weer verdwijnen als patiënten een stabiel, normaal gewicht hebben bereikt. Als de ziekte vele jaren duurt, kan de schade onherstelbaar zijn. Het is beslist niet overdreven om anorexia nervosa te zien als een gevaarlijke ziekte. Van alle psychiatrische ziektes overlijden de meeste mensen aan anorexia.

Sociale gevolgen van anorexia

Anorexiapatiënten raken vaak geïsoleerd. Ze vermijden het sociale leven met de verleidingen van eten. Ze ervaren een enorme sociale druk om te eten. Niet alleen thuis, maar ook op feestjes en bijeenkomsten. 

Vaak proberen ze de stoornis zo lang mogelijk voor hun omgeving verborgen te houden en stoten ze familie en vrienden af die proberen ‘dichterbij’ te komen. Ook het extreme sporten leidt tot veel alleen zijn: urenlang joggen of enorm veel oefeningen doen op de eigen kamer. 

Mensen met anorexia creëren als het ware een eigen wereld. Op een gegeven moment kunnen ze daar zonder hulp niet meer uit komen.

Diagnose

Het kan heel moeilijk zijn om op te merken dat iemand aan anorexia lijdt. Zelf ontkennen ze dat ze een probleem hebben en proberen ze hun gedrag zoveel mogelijk te verbergen. Mogelijke signalen:

  • Het consequent een steeds strenger dieet volgen en steeds meer voedingsmiddelen niet willen (met allerlei excuses).
  • Vaste rituelen rondom het eten.
  • Steeds meer gaan sporten.
  • Verhullende kleding dragen.
  • Steeds meer terugtrekken uit het sociale leven.
  • Lichamelijke problemen, zoals niet meer ongesteld zijn of vaak flauwvallen.

Een arts zal op basis van gesprekken tot de diagnose te komen. Vaak vormen deze gesprekken het begin van de behandeling. Ze vormen de basis voor voorlichting en om patiënten te motiveren tot een behandeling.

Behandeling anorexia

Anorexia is een ernstige ziekte. De lichamelijke en sociale gevolgen zijn ingrijpend en de weg naar genezing is vaak lang. Heel soms gaat de aandoening vanzelf over. Maar naarmate de anorexia langer duurt, wordt het moeilijker deze met succes te behandelen. De drempel naar de hulpverlening is hoog, omdat patiënten moeilijk erkennen dat zij hulp nodig hebben. 

Als anorexiapatiënten eenmaal de stap gezet hebben om hulp te vragen, is het belangrijk dat zij het gevoel hebben dat de hulpverlener hen serieus neemt. Zij moeten vertrouwen hebben in hun behandeling, wil deze succes kunnen hebben. Een goede behandeling gaat altijd in op zowel het eetgedrag, toename van het gewicht en de achterliggende problemen, als de gevolgen van de anorexia voor de patiënt en zijn omgeving. 

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk. Welke vorm van therapie gekozen wordt, is afhankelijk van de aard van de achterliggende problematiek, de leeftijd en de sociale situatie van de patiënten. Ook speelt de voorkeur van de behandelaar voor een bepaald behandelmodel een rol. De hulp kan bestaan uit individuele gesprekstherapie, gedragstherapie, groepstherapie of gezinstherapie. Ook kan voor een combinatie van deze therapieën gekozen worden. 

Soms maken geneesmiddelen deel uit van de behandeling van patiënten met eetstoornissen. Zoals kalmerende middelen om spanningen te verminderen. Er zijn echter geen medicijnen die anorexia genezen. 

Soms is het nodig om patiënten op te nemen in het ziekenhuis of te verwijzen naar een (gespecialiseerd) psychiatrisch ziekenhuis. Dit hangt af van de ernst van de lichamelijke of geestelijke problemen. Bij zeer ernstig vermagerde patiënten kan het nodig zijn om sondevoeding toe te dienen om hun leven te redden.

Zelfzorg

Anorexia nervosa is een mogelijk levensbedreigende ziekte, die zo snel mogelijk behandeld moet worden. Het is belangrijk dat patiënten hulp zoeken en daartoe worden aangemoedigd. 

Zelfhulpgroepen voor anorexia worden meestal geleid door mensen die persoonlijk ervaring hebben met eetstoornissen. Er zijn ook zelfhulpboeken over anorexia verkrijgbaar. Op de website van de Stichting Anorexia en Boulimia Nervosa zijn eenvoudige zelftesten te vinden, die kunnen uitwijzen of iemand een eetstoornis heeft.

Meer informatie

Nederlandse Academie voor Eetstoornissen 
www.eetstoornis.info/ 

Website van Weet, vereniging rond eetstoornissen
www.weet.info/