Addinsonse crisis

Addinsonse crisis

Een Addinsonse crisis ontstaat als het lichaam geen bijnierschorshormonen kan maken op het moment dat die hormonen plotseling hard nodig zijn. De bijnierschors produceert onder andere de hormonen cortisol en aldosteron.

Als de bijnierschors onvoldoende cortisol en aldosteron maakt, is er sprake van een bijnierschorsinsufficiëntie . Iemand met bijnierschorsinsufficiëntie kan met de juiste behandeling een vrij normaal leven leiden. In sommige situaties heeft het lichaam meer bijnierschorshormonen nodig. Een Addinsonse crisis ontstaat als de bijnieren die niet op tijd kunnen maken. Dat is een potentieel levensbedreigende situatie.

De bijnieren liggen in de buik boven de nieren en produceren diverse hormonen. Deze zijn nodig om essentiële functies van het lichaam in stand te houden, zoals de afbraak van voedingsstoffen, de reactie op stress en het water- en zoutevenwicht in het lichaam. De bijnieren worden aangestuurd door hormonen van de hypofyse.

Vraag het de medisch specialist 

Twijfels of onzekerheid na een ziekenhuisbezoek zijn heel gewoon. Gelukkig kunt u nu uw vragen als verzekerde van CZ bespreken met een onafhankelijk medisch specialist.

  • Telefonisch of online contact met een medisch specialist
  • Gratis & exclusief voor klanten van CZ
  • 100% vertrouwelijk

Zó werkt het

Oorzaken

Verschillende factoren kunnen een Addisonse crisis uitlokken. Dat zijn stressvolle gebeurtenissen, waarbij het lichaam meer behoefte heeft aan met name cortisol. Voorbeelden van dit soort stressvolle gebeurtenissen zijn: operaties, ongelukken, verwondingen, een bevalling, koorts, zware lichamelijke inspanning en emotionele stress.

Een Addisonse crisis kan ontstaan als de bijnierschorsinsufficiëntie nog niet ontdekt is en niet behandeld wordt. Maar ook mensen die al behandeld worden met geneesmiddelen, kunnen in een Addisonse crisis raken als zij hun dosis niet op tijd aanpassen. Als het innemen van geneesmiddelen niet lukt, bijvoorbeeld door diarree of braken, kan dit ook leiden tot een crisis.

Een Addisonse crisis kan bovendien ontstaan wanneer mensen die langdurig corticosteroïden hebben gebruik, daar abrupt mee stoppen.

Verschijnselen

Bij een Addisonse crisis heeft iemand last van misselijkheid, braken, diarree en buikpijn. Daarnaast kan hij de neiging tot flauwvallen hebben en kan iemand verward of suf zijn. Als zo’n crisis niet snel herkend wordt, ontstaan tekenen van een shock: zeer lage bloeddruk, versnelde hartslag, verlaagd bewustzijn tot coma. Ook kunnen mensen verschijnselen hebben van een lage bloedsuiker, zoals zweten, angstgevoelens en trillingen.

Diagnose

Dat een Addisonse crisis vroeg herkend wordt is van groot belang. Dat kan op basis van de verschijnselen en lichamelijk onderzoek. Artsen beginnen dan ook meteen met behandelen, nog voordat de uitslagen van bloedonderzoek beschikbaar zijn.

In het bloed kunnen onderzoekrs de hoeveelheid cortisol en ACTH meten. Ook meten zij de hoeveelheid natrium, kalium en glucose. Verder onderzoeken zij wat de uitlokkende factor is, bijvoorbeeld een infectie.

Behandeling

Een Addisonse crisis is een spoedeisende aandoening die onmiddellijk moet worden behandeld. Ook als nog niet alle onderzoeken bekend zijn. Deze behandeling bestaat uit een infuus met corticosteroïden en vocht, terwijl de lichaamsfuncties, zoals bloeddruk, intensief gecontroleerd worden. Daarnaast richten artsen de behandeling op de uitlokkende factoren, zoals een infectie.

Mensen met een bijnierschorsinsufficiëntie leren zelf signalen herkennen die wijzen op een beginnende crisis. Zo kunnen ze zelf al maatregelen nemen. Deze maatregelen kunnen bestaan uit extra medicatie. Bij operaties, ingrepen, koorts, ongevallen is een preventieve verhoging van de dosis nodig.

Vooruitzichten

Als de behandeling meteen gestart wordt, herstellen mensen over het algemeen snel. Als een crisis niet adequaat wordt behandeld, kunnen mensen overlijden.

Zelfzorg

Het is belangrijk dat dat mensen met de ziekte van Addison de factoren leren herkennen die tot een Addison-crisis kunnen leiden. Het is ook belangrijk dat ze op de hoogte zijn van de eerste verschijnselen van een Addison-crisis. Zij moeten leren om de dosering van hun medicijnen hierop aan te passen. Bijvoorbeeld bij koorts moet de dubbele dosis hydrocortison worden ingenomen.

Het is belangrijk dat dat mensen met de ziekte van Addison een medicijnpaspoort of SOS-penning bij zich dragen waaruit blijkt dat zij hydrocortison gebruiken. Ze moeten (tand)artsen waar zij onder behandeling zijn, daar altijd over inlichten.

Als mensen de tabletten niet kunnen binnenhouden (bijvoorbeeld door diarree of braken) moeten ze naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis om een injectie te halen. Zelf leren om een injectie te zetten kan ook zinvol zijn. Extra medicijnen meenemen op vakantie is belangrijk.

Meer informatie

Informatie van de patiëntenvereniging voor mensen met bijnieraandoeningen
www.nvacp.nl/

Informatie van het Universitair Medisch Centrum St.Radboud
www.umcn.nl/Zorg/Afdelingen/

(Engelse) informatie over Addisonse crisis
www.nlm.nih.gov/medlineplus/

Stewart, P. M. (2003), Disorders of Adrenal Cortex, in: Warrell D. A., Cox, T. M., Firth, J. D. and Benz, E. J., Jr. (eds), Oxford Textbook of Medicine, 4th ed, vol 2, Oxford University Press, New York.