Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Acne

Acne is een veelvoorkomende huidaandoening die uitgaat van de talgklieren. Deze klieren scheiden talg af, een vettige stof die ook wel huidsmeer wordt genoemd. De functie van talg is het vochtig houden en beschermen van de huid en het afvoeren van dode huidcellen naar het huidoppervlak.

Talgklieren zijn verbonden met haarzakjes, die als kanalen fungeren waardoor talg via kleine openingen naar buiten kan. Deze kleine openingen zijn de huidporiën. Wanneer de porie door talg en dode huidcellen verstopt raakt, ontstaat een puistje.

De meeste mensen met acne hebben een vette huid. Een andere benaming voor acne is (jeugd)puistjes.

Chat met een verpleegkundige

Twijfels of u naar de dokter moet? Of hebt u een korte vraag over uw gezondheid? Chat direct met een verpleegkundige via onze app.

  • Gezondheidsadvies via chat
  • Start een chat en stel meteen uw vraag
  • Stuur een foto mee van uw klacht
  • Uw gegevens zijn veilig en blijven vertrouwelijk
  • 7 dagen per week bereikbaar (ook 's avonds)
  • Bekijk een overzicht van al uw gesprekken

 

App de verpleegkundige

Oorzaak

Bij acne zijn de talgkliertjes verstopt en de omliggende huid ontstoken. De precieze oorzaak van acne is niet bekend. Factoren die een rol bij acne spelen:

  • Hormoonveranderingen. Tijdens de puberteit kunnen hormoonveranderingen ervoor zorgen dat de talgklieren in de huid meer talg aanmaken. De talg kan niet goed afgevoerd worden en hoopt zich (samen met dode huidcellen) op in de talgklier. Er ontstaat een soort plug die de talgklier verstopt. Deze talgophopingen zijn te zien als kleine witte of zwarte puntjes op de huid. Ze worden mee-eters of comedonen genoemd. In de talgklieren bevinden zich bacteriën die de talg omzetten in vetzuren. Uiteindelijk wordt de druk in de talgklier zo hoog dat deze openbarst. Door de irriterende stoffen die vrijkomen, ontsteekt de huid. Hierdoor ontstaan pukkels en puistjes.
  • Medicijngebruik. Acne kan ook ontstaan als bijwerking van sommige medicijnen. Zoals bepaalde hormonen (de pil), en middelen tegen epilepsie, depressie of tuberculose.
  • Uitwendige factoren. Sommige vormen van acne ontstaan door uitwendige factoren. Meestal gaat het dan om contact met stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals bepaalde make-up en olie- of chloorhoudende producten. Er verschijnen dan puistjes op de plaatsen waar deze producten in contact zijn geweest met de huid.
  • Erfelijkheid speelt mogelijk een kleine rol bij het ontstaan van acne.

Acne ontstaat in ieder geval niet door slechte hygiëne, het eten van varkensvlees, chocolade of snoep, roken, stress, zweten, vitaminetekort of seksuele gewoontes. Daarnaast is acne geen infectieziekte. Het kan dus niet van de ene op de andere persoon worden overgedragen.

Soorten acne

Er zijn verschillende vormen acne. De meest voorkomende zijn:

  • Acne vulgaris. Dit is de meest voorkomende vorm acne. Deze vorm
    wordt ook wel jeugdpuistjes genoemd.
  • Acne conglobata. Deze ernstige vorm van acne wordt gekenmerkt door onderhuidse gangen (fistels), met etter gevulde holten (abcessen) en onregelmatige littekens die vaak ontsierend zijn. Mannen worden er vaker door getroffen dan vrouwen. Acne conglobata treedt meestal op tussen de achttien en dertig jaar.
  • Baby acne. Deze vorm van acne treedt op bij heel jonge kinderen. Meestal tussen de drie maanden en twee jaar, maar de symptomen kunnen ook al bij de geboorte aanwezig zijn. Baby acne komt over het algemeen voor op de wangen, het voorhoofd en de kin. Daar zitten namelijk de meeste talgklieren.
  • Acne excoriée des jeunes filles. Deze vorm, ook wel acne excoriata genoemd, wordt gekenmerkt door herhaaldelijk pulken en krabben aan bestaande of denkbeeldige huidafwijkingen. Dit leidt tot infecties en littekens van de huid. Hierdoor ontstaan op acne vulgaris lijkende symptomen. De aandoening komt vaak voor bij jonge tienermeisjes met een onderliggende psychische stoornis. Het gezicht, de borst en schouders zijn het vaakst getroffen.
  • Keloïdacne. Deze huidaandoening gaat gepaard met verdikte plekken op de huid, meestal op het achterhoofd en in de nek. Hier vormen zich vervolgens littekens. Deze aandoening wordt verder gekenmerkt door grote kale plekken op het achterhoofd als gevolg van haaruitval. Keloïdacne komt vooral voor bij mannen met een donkere huid en kort haar.
  • Acne tarda, ook wel late acne genoemd. Dit komt voor wanneer acne na de puberteit optreedt of na de puberteit doorzet. Deze vorm van acne lijkt in alles op acne vulgaris en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
  • Acne aestivalis, ook wel zomeracne genoemd. Dit is een vorm van overgevoeligheid voor de zon. De symptomen zijn anders dan bij gewone acne. Er ontstaan rode bultjes op vooral de armen en schouders. Deze verergeren door de zon. Zomeracne komt vooral bij kinderen en jongvolwassenen voor. Het ontstaat in de lente en verergert geleidelijk in de zomermaanden. Na de zomer verdwijnen de klachten weer.

Symptomen acne

Acne zit op plaatsen waar veel talgklieren zijn. Dat is vooral op het gezicht, maar ook op de nek, rug, schouders en borst. Kenmerkend voor acne zijn:

  • Mee-eters (comedonen). Er zijn twee soorten mee-eters: de open en de gesloten. Open mee-eters zijn de kleine zwarte puntjes die op de huid te zien zijn. De donkere kleur zegt iets over het pigment van de huid dat het lichaam aanmaakt. Gesloten comedonen zijn witte, kleine bultjes waarbij de talg is gaan ophopen.
  • Pustels, ook wel puistjes genoemd. Dit zijn mee-eters waarbij het talg is gaan ophopen en is gaan ontsteken. Deze mee-eters zijn zichtbaar als witte kopjes of puistjes met daarom heen een rode huid.
  • Infiltraten. Dit zijn rode, ontstoken bulten die pijnlijk zijn. Doordat er druk op de wand van de talgklier wordt uitgeoefend kan deze scheuren, waardoor de inhoud in de omgevende huid terechtkomt. Soms ontstaan infiltraten spontaan, maar meestal worden ze veroorzaakt door het uitknijpen van de puistjes.
  • Huidafwijking na genezing. Wanneer de acne spontaan is genezen of behandeld is, kan er nog een roodpaarse verkleuring van de huid ontstaan. Het voorheen ontstoken gebied is nu aan het herstellen. Soms is deze verkleuring blijvend, vooral bij mensen met een donkere huid.
  • Littekens. In sommige gevallen ontstaan littekens. Dat gebeurt voornamelijk bij ernstige vormen van acne. Hierbij wordt een tijdelijke, harde laag bindweefsel over het wondoppervlak gevormd. Deze korst beschermt de wond terwijl het genezingsproces eronder doorgaat. Littekens van de huid ontstaan als de genezing van beschadigde weefsels is verstoord. Hierdoor hopen grote hoeveelheden bindweefsel zich op op de plaats waar een wond geneest.

Diagnose

Acne is over het algemeen gemakkelijk te herkennen aan de huidafwijkingen. Daarnaast zal de arts lichamelijk onderzoek verrichten. Soms wordt er een weefsel- of vloeistofmonster afgenomen om vast te stellen welke bacterie de infectie veroorzaakt. Maar dit is alleen nodig wanneer de aandoening niet goed op behandeling reageert.

Behandeling

De behandeling van acne is gericht op het verminderen van de talgproductie en het tegengaan van bacteriegroei en ontstekingen. Dit kan met behulp van verschillende medicijnen die direct op de huid aangebracht kunnen worden (plaatselijke behandeling) of via de mond in te nemen zijn (lichamelijke behandeling ).

Plaatselijke middelen voor de behandeling van acne zijn beschikbaar in de vorm van crèmes, zalven, emulsies en lotions. De behandeling van acne hangt af van de voorgeschiedenis, ernst en type huidbeschadiging, en psychische factoren.

Medicijnen tegen acne zijn retinoïden, een van vitamine A afgeleid middel, en antibiotica. Verder worden aldosteron-antagonisten, antiandrogenen, orale anticonceptiemiddelen (de ‘pil’) en in sommige gevallen corticosteroïden gebruikt.

Zelfzorg

Iemand kan een aantal dingen zelf doen om de last van puistjes te verminderen.

  • Laat de huid zoveel mogelijk met rust. Was de huid met lauw water en zonder zeep, óf met een pH-neutrale zeep. Dep de huid voorzichtig droog; wrijven irriteert de huid.
  • Gebruik liever geen make-up op de plaatsen waar puistjes zitten. Dit kan het ontstaan van acne bevorderen. Als het niet anders kan, kies dan producten op waterbasis. Verwijder make-up niet met een reinigingsmelk, maar met lauw water.
  • Blijf zoveel mogelijk van mee-eters en puistjes af. Uitknijpen of uitdrukken kan littekentjes of nieuwe puistjes veroorzaken. Alleen de open mee-eters kunnen uitgedrukt worden met een 'comedonen-lepeltje'. Dit is een soort lepeltje met een gaatje in het midden, verkrijgbaar bij de drogist. Mee-eters zijn gemakkelijker uit te drukken als de huid even week gemaakt wordt met warm water.
  • Middelen die benzoylperoxide of salicylzuur bevatten, werken bij zeer lichte acne. De apotheker of drogist kan zeggen welk middel het best is in een specifieke situatie. Er zijn gels verkrijgbaar met vijf procent benzoylperoxide en crèmes met twee procent salicylzuur. Verbetering is pas zichtbaar na vier tot acht weken. In het begin van de behandeling kan de huid rood of schilferig worden.
  • Zomeracne is het best te bestrijden door fel zonlicht te mijden. Bij andere vormen van acne heeft zonlicht geen effect op de acne.
  • Hoewel het vaak genoemd wordt, is het nut van een dieet bij puistjes nooit aangetoond. Wel is in wetenschappelijke studies een relatie aangetoond tussen het eten en drinken van zuivelproducten en het verergeren van acne. Maar dit geldt niet voor iedereen. Bij mensen met hardnekkige acne kan het zinvol zijn om een zuivelarm dieet te proberen.
  • Door de ontsiering van de huid en psychologische belasting kunnen mensen zich schamen en terugtrekken uit de omgeving. Het helpt om dan met iemand te praten of dit met de huisarts te bespreken.

Meer informatie

Informatie van huidartsen over acne
www.huidziekten.nl/folders/nederlands/acnevulgaris.htm
www.huidinfo.nl/acne.htm
www.huidarts.com/cgi-bin/patinfo.pl?cgifunction=form&fid=1020936981

Informatie van huisartsen over acne
www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-acne

Foto’s van acne
www.huidinbeeld.nl/acne/acne.htm

Informatie over jeugdpuistjes
www.thuisarts.nl/acne/ik-heb-acne

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.