Vijfde ziekte erythema infectiosum

Vijfde ziekte (erythema infectiosum)

Erythema infectiosum, ook bekend als de 'vijfde ziekte’ wordt veroorzaakt door een (parvo)virus. Erythema infectiosum wordt de ‘vijfde ziekte’ genoemd, omdat deze aan het eind van de negentiende eeuw werd geclassificeerd als vijfde in een reeks van zes huiduitslagen veroorzaakt door een plotselinge infectie op kinderleeftijd.

De vijfde ziekte komt over de hele wereld voor en gedurende het hele jaar. Hoewel uitbraken voornamelijk in de winter- en lentemaanden op scholen voorkomen. De ziekte treft meestal kinderen tussen de vijf en vijftien jaar. De aandoening is niet ernstig en gaat vanzelf over.

App de Dokter: altijd online bereikbaar

Geen zin in gedoe met inloopspreekuren en wachtkamers? Download App de Dokter en krijg binnen 1 uur antwoord.

Heb je een vraag over je gezondheid?
- Bijvoorbeeld over koorts die maar niet over gaat? 
- Een raar plekje op je huid? 
- Of een ingewikkelde bijsluiter? 

Chat met een medisch deskundige via App de Dokter. Gewoon vanaf je bank. 

Download App de Dokter

Oorzaak

Besmetting met het virus vindt voornamelijk plaats via rechtstreeks contact met besmette afscheiding uit de luchtwegen. Bijvoorbeeld in de vorm van druppeltjes die worden verspreid wanneer een geïnfecteerd persoon niest of hoest.

Het virus kan zich van persoon op persoon verspreiden via rechtstreeks contact met de afscheiding uit de luchtwegen. Zoals gezamenlijk gebruik van bijvoorbeeld bekers, borden, bestek en speelgoed.

Het virus kan ook worden overgedragen via besmet bloed of bloedproducten. Dit kan het risico van verspreiding van de vijfde ziekte binnen ziekenhuizen verhogen. Vooral bij mensen met bloedarmoede (een laag ijzergehalte in het bloed) en een verzwakte afweer.

Verschijnselen

De verschijnselen van de vijfde ziekte treden op binnen ongeveer vier tot twintig dagen na infectie met het virus. Gewoonlijk krijgen kinderen binnen drie weken na de infectie een rode huiduitslag op de wangen. Het lijkt dan of ze in het gezicht zijn geslagen. Daarom wordt de vijfde ziekte in Engeland ook wel de 'slapped cheek disease' genoemd.

De huiduitslag kan zich over het hele lichaam verspreiden. Doorgaans is deze kantachtig en rood (erythemateus) van kleur en kan deze jeuken. Sommige kinderen hebben last van lichte koorts en vermoeidheid. Andere kinderen hebben vage ziekteverschijnselen of helemaal geen verschijnselen. De huiduitslag verdwijnt in ongeveer drie tot zes dagen.

Andere verschijnselen kunnen onder meer gewrichtspijn en gewrichtsontsteking zijn. Deze treden zelden bij kinderen op, maar wel veelvuldig bij volwassenen.

Volwassenen kunnen de kenmerkende huiduitslag krijgen, gewrichtspijn en -zwelling of beide. De gewrichten die de ziekte het meest treft, zijn onder meer handen, polsen en knieën.

Diagnose

De diagnose ‘vijfde ziekte’ wordt in de meeste gevallen gebaseerd op de kenmerkende huiduitslag bij kinderen. En het plotselinge optreden van gewrichtspijn bij volwassenen met of zonder huiduitslag. Ook een voorgeschiedenis van blootstelling aan het virus draagt bij aan het stellen van de diagnose.

Behandeling

Erythema infectiosum is geen ernstige ziekte. Hij gaat bij kinderen en volwassenen vanzelf over. Meestal is er geen behandeling voor de ziekte nodig, maar wel voor de verschijnselen. Personen die gedurende langere periodes ernstige gewrichtspijn hebben, moeten op passende wijze worden behandeld.

Verder hoeven alleen de koorts, pijn en jeuk worden behandeld. Pijnstillers als aspirine en ibuprofen worden ingenomen tegen gewrichtspijn en -zwelling.

Voorzorgsmaatregelen

Er is geen geneesmiddel of vaccin om infectie met dit virus te voorkomen. Wel is er een aantal maatregelen dat het risico van infectie tot een minimum kan helpen terugbrengen. Handen wassen wordt aanbevolen als eenvoudige en effectieve methode om de kans op besmetting te verlagen.

Kinderen met deze ziekte mogen gewoon naar school. Want op het moment dat de ziekte zichtbaar wordt, is het kind niet meer besmettelijk. Kinderen hebben elkaar vaak al besmet voordat de ziekte zichtbaar is. Ouders van andere kinderen of schoolpersoneel maken soms wel bezwaar als kinderen met de vijfde ziekte gewoon naar school gaan.

Vrouwen die in de eerste helft van de zwangerschap de vijfde ziekte krijgen, hebben een iets hogere kans (9%) op een miskraam of een doodgeboren kind. Hiertegen is geen bescherming mogelijk. De ziekte is immers besmettelijk in de week voordat de uitslag optreedt en de ziekte herkend wordt. Deze vrouwen krijgen het advies contact op te nemen met hun huisarts.

Meer informatie

Informatie over de Vijfde ziekte
www.rivm.nl
www.huidarts.com