Tremor

Tremor

Onwillekeurige trillingen komen bij ieder mens in zeer geringe mate en ongemerkt voor. Deze normaal aanwezige trillingen heten fysiologische tremor. Deze trillingen zijn bijvoorbeeld zichtbaar bij het vooruit steken van de handen. De trillingen kunnen verergeren bij stress en vermoeidheid.

Als de trillingen hevig zijn en het normale dagelijks functioneren beïnvloeden of aanleiding geven tot gêne, wordt gesproken van een abnormale tremor. Dit is dan een bewegingsstoornis die op zichzelf kan staan. Het kan ook voorkomen bij bepaalde aandoeningen,
zoals de ziekte van Parkinson.

Digitale zorg: mede mogelijk gemaakt door je zorgverzekeraar

Mensen houden van service en gemak, ook in de zorg. Veel zorgverzekeraars voorzien in die behoefte door digitale zorg aan te bieden. Uit onderzoek van Medicinfo blijkt dat het aanbieden van digitale zorg op afstand invloed heeft op de keuze voor een zorgverzekering. Biedt jouw zorgverzekeraar in 2020 ook zorg op afstand aan?

Lees hier wat de voordelen zijn van digitale zorg op afstand

Soorten tremoren

Hieronder staan verschillende soorten abnormale tremoren genoemd.

  • Essentiële tremor. Dit is een aandoening van het zenuwstelsel. Het is één van de meest voorkomende neurologische bewegingsstoornissen. 5 procent van de mensen boven de 40 jaar heeft een essentiële tremor.
  • Tremoren veroorzaakt door (genees)middelen. Deze tremoren ontstaan door een abnormale reactie van de hersenen of spieren op bepaalde (genees)middelen.
  • Intentietremor. Deze tremor treedt op bij het uitvoeren van een doelbewuste handeling. Het verergert naarmate het doel wordt genaderd.
  • Onwillekeurige trillingen met onbekende oorzaak. In dat geval wordt van idiopathische tremoren gesproken. 50 procent van deze tremoren is erfelijk. Dit heet een familiaire tremor.

Oorzaken

Essentiële tremoren worden veroorzaakt doordat impulsen tussen bepaalde delen van de hersenen niet goed worden doorgegeven. Bijna de helft van deze tremoren is erfelijk en komt daardoor vaak in één familie voor. De kans dat een kind in zo'n familie een essentiële tremor krijgt, is 50 procent. Stress, angst en sociale interacties kunnen de trillingen verergeren.

Vaak ontstaat bij gebruik van bepaalde geneesmiddelen een versterkte fysiologische tremor, de tremor die iedereen al in meer of mindere mate heeft. Deze trillingen verdwijnen meestal zodra de oorzaak verdwijnt.

Intentietremoren kunnen worden veroorzaakt door chronisch alcoholisme en door vergiftiging met lithium. Ook komen ze vaak voor bij de ziekte van Parkinson. Verder kan een hersenbloeding het zenuwstelsel zo beschadigen dat een intentietremor overblijft. Daarnaast kan een intentietremor aanwezig zijn bij psychische problemen.

Symptomen tremor

Een essentiële tremor kan zich uiten in verschillende lichaamsdelen. Meestal zijn de handen aangedaan. Vaak worden de klachten voor het eerst opgemerkt aan de dominante hand. Het handschrift kan minder goed leesbaar worden en de trillingen kunnen hinderlijk zijn bij drinken of soep eten met een lepel. Soms gebruiken mensen om te drinken twee handen, een rietje of een tuitbeker.

Daarnaast komt een essentiële tremor van het hoofd regelmatig voor. Hierbij maakt het hoofd onwillekeurige ritmische en schuddende bewegingen. Ook de stem kan betrokken zijn in het ziektebeeld. Deze trilt dan, wat het communiceren kan bemoeilijken. Trillingen van romp en benen komen minder vaak voor. Kleine hoeveelheden alcohol verminderen de trillingen tijdelijk in ongeveer de helft van de gevallen.

Tremoren veroorzaakt door geneesmiddelen worden gekenmerkt door onwillekeurige trillingen van lichaamsdelen als de tong, oogleden, armen of benen. Soms komen ze slechts aan één zijde van het lichaam voor. Symptomen zoals trillen van de stem en knikken met het hoofd komen ook voor. Dit type tremor heeft meestal een vast ritme van zes tot tien trillingen per seconde. Bij sommige patiënten zijn de trillingen voortdurend aanwezig. Bij anderen komen de trillingen alleen voor als het aangedane deel van het lichaam beweegt of juist in rust is.

De intentietremor komt in rust en tijdens het eerste deel van de handeling niet voor. Wanneer de handeling voortduurt en fijner en ingewikkelder wordt, wordt de tremor duidelijk. De trillingen gaan vaak door, zelfs nadat het doel is bereikt. Iemand wil bijvoorbeeld zijn hand uitstrekken om een potlood op te pakken. Mogelijk zijn er helemaal geen trillingen als hij zijn hand optilt, maar deze beginnen als de hand het potlood nadert en duren voort tot het potlood wordt opgepakt of zelfs nog langer. Door dit type tremor kunnen patiënten aangeleerde handelingen niet goed uitvoeren.

Diagnose

De diagnose is vaak niet voor de hand liggend, omdat onwillekeurige trillingen bij uiteenlopende aandoeningen voorkomen. Meestal komen artsen tot een diagnose aan de hand van een nauwkeurige en volledige medische geschiedenis, een familiegeschiedenis, een beschrijving van de symptomen en een lichamelijk onderzoek. Beeldvormende onderzoeken, zoals een CT- of MRI-scan, in combinatie met bloedonderzoeken, worden soms uitgevoerd om de diagnose te bevestigen.

Behandeling tremor

Essentiële tremoren zijn niet te genezen. Meestal worden ze behandeld met geneesmiddelen om de symptomen te bestrijden. Voorbeelden van geneesmiddelen staan hieronder genoemd.

  • Bètablokkers.
  • Benzodiazepinen.
  • Medicijnen tegen epilepsie.
  • Combinaties van bovenstaande medicijnen.

Meestal wordt een bètablokker voorgeschreven. Mensen met astma of chronisch longlijden en bepaalde hartaandoeningen kunnen dit middel niet gebruiken. Daarnaast is voorzichtigheid geboden bij diabetes.

Als er ondanks medicijnen toch hinderlijke trillingen blijven bestaan en het functioneren fors beperkt blijft, kan een hersenoperatie worden overwogen. Een operatie kan bestaan uit stimulering van bepaalde delen van de hersenen (thalamus) met een elektrische stroom. Dit gebeurt via elektroden die in de hersenen zijn geïmplanteerd. Een andere ingreep is een stereotactische thalamotomie. Bij deze ingreep worden de hersencellen vernietigd die de trillingen veroorzaken.

Tremoren veroorzaakt door geneesmiddelen kunnen eenvoudig worden behandeld door de dosering van het geneesmiddel te verlagen of door met het geneesmiddel te stoppen. Als de trillingen mild zijn en ze het dagelijks leven niet verstoren, is verandering van dosering of geneesmiddel of een andere behandeling mogelijk niet nodig.

Bij een intentietremor wordt de achterliggende aandoening voor zover mogelijk behandeld. Daarnaast leert de patiënt hoe hij de problemen kan minimaliseren.

Sommige patiënten met trillingen hebben baat bij behandeling met botulinetoxine (zoals Botox). Doordat deze stof een spierverlammend effect heeft, ontspannen de spieren na de behandeling.

Meer informatie

Informatie van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie over tremor
www.neurologie.nl/publiek/patientenvoorlichting/tremor

Informatie van de Hersenstichting Nederland
www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/hersenaandoeningen/tremor

Informatie over essentiële tremor bij kinderen
www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/beweging/essentieletremor.php

Chen, J.J. and Swope, D.M. (2003), “Essential tremor: diagnosis and treatment”, Pharmacotherapy, vol. 23, no. 9, September, pp. 1105-1122. (Engels)
Louis, E.D. (2005), “Essential tremor”, Lancet Neurol, vol. 4, no. 2, pp. 100-110. (Engels)
Lyons, K.E. and Pahwa, R. (2004), “Deep brain stimulation and essential tremor”, J Clin Neurophysiol, vol. 21, no. 1, January-February, pp. 2-5. (Engels)
Pahwa, R., Lyons, K. and Koller, W.C. (2000), “Surgical treatment of essential tremor”, Neurology, vol. 54, no. 11 Supplement 4, pp. S39-S44. (Engels)
Panicker, J.N. and Pal, P.K. (2003), “Clinical features, assessment and treatment of essential tremor”, J Assoc Physicians India, vol. 51, March, pp. 276-279. (Engels)
Speelman, J.D., Schuurman, R., de Bie, R.M., Esselink, R.A. and Bosch, D.A. (2002), “Stereotactic neurosurgery for tremor”, Mov Disord, vol. 17, no. 3, Supplementary, pp. S84-S88. (Engels)
Sullivan, K.L., Hauser, R.A. and Zesiewicz, T.A. (2004), “Essential tremor. Epidemiology, diagnosis, and treatment”, Neurologist, vol. 10, no. 5, September, pp. 250-258. (Engels)