Ongewenst gedrag op de werkvloer

Ongewenst gedrag op de werkvloer

Wat is ongewenst gedrag?

Ongewenst gedrag op het werk gaat over hoe mensen met elkaar omgaan op het werk. Het gaat om collega’s, leidinggevenden en mensen van buitenaf, zoals klanten en leveranciers. De Arbowet noemt 5 ongewenste omgangsvormen:

  • Seksuele intimidatie.
  • Agressie en geweld.
  • Pesten en treiteren.
  • Discriminatie.
  • Verkeerde omgang met conflicten op het werk.

App de Dokter: altijd online bereikbaar

Geen zin in gedoe met inloopspreekuren en wachtkamers? Download App de Dokter en krijg binnen 1 uur antwoord.

Heb je een vraag over je gezondheid?
- Bijvoorbeeld over koorts die maar niet over gaat? 
- Een raar plekje op je huid? 
- Of een ingewikkelde bijsluiter? 

Chat met een medisch deskundige via App de Dokter. Gewoon vanaf je bank. 

Download App de Dokter

Bij ongewenst gedrag is het gevoel van het slachtoffer het uitgangspunt, en niet de intentie van de dader.

Ongewenst gedrag aankaarten

Werkgevers streven naar een veilige werkomgeving voor hun medewerkers. Ongewenst gedrag op de werkvloer moet dan ook zo snel mogelijk worden gestopt. Soms kan het slachtoffer dat zelf doen door de dader op zijn gedrag aan te spreken. Soms is een andere aanpak nodig. Bijvoorbeeld als het slachtoffer de dader niet op zijn gedrag durft aan te spreken, als de dader zijn gedrag niet aanpast of als er ontoelaatbare grenzen zijn overschreden. 

Slachtoffers kunnen contact opnemen met de vertrouwenspersoon. Maar in zware gevallen kunnen zij een klacht indienen bij de klachtencommissie of aangifte doen bij de politie. 
De werkgever is verplicht om beleid te maken over ongewenste omgangsvormen en moet maatregelen nemen tegen dit soort gedrag. 

Seksuele intimidatie

Seksuele intimidatie is verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele bijbetekenis. Het doel of gevolg is de waardigheid van iemand aan te tasten. Dat geldt in het bijzonder als een bedreigende, vijandige, vernederende, kwetsende of beledigende situatie wordt gecreëerd.   Seksuele intimidatie kan lichamelijk en met woorden (verbaal) zijn. Enkele vormen van seksuele intimidatie:

Verbaal en non-verbaal

  • Suggestief insinuerend gedrag (zoals dubbelzinnige opmerkingen).
  • Verbale, seksueel gerichte intimidatie.
  • Vijandig, vernederend of intimiderend gedrag.
  • Opvallend porno bekijken.
  • Digitale seksuele intimidatie.

Lichamelijk

  • Lichamelijk seksueel gerichte agressie.
  • Ongewenste handtastelijkheden.
  • (Poging tot) aanranding.
  • (Poging tot) verkrachting.

Agressie en geweld

Bij agressie en geweld gaat het om gebeurtenissen waarbij iemand wordt lastiggevallen, bedreigd of aangevallen. Enkele voorbeelden van agressie en geweld:

  • Verbaal Schelden, beledigen, bedreigen en vijandigheid.
  • Psychisch Lastigvallen, onder druk zetten en intimideren en Irriteren.
  • Lichamelijk Een dreigende houding aannemen, schoppen en slaan, bijten, vastgrijpen, gewapend geweld en stalken.

Pesten en treiteren

Bij pesten en treiteren gaat het om alle vormen van intimiderend gedrag tegen een werknemer die zich niet kan verdedigen. Kenmerkend voor pesten en treiteren is dat het regelmatig voorkomt. En vaak gaat het om dezelfde dader en hetzelfde slachtoffer. Enkele voorbeelden van pesten en treiteren:

  • Grappen maken ten koste van het slachtoffer.
  • Bespotten.
  • Roddelen.
  • Discriminerende of seksueel getinte opmerkingen maken.
  • Bedreigen.
  • Intimideren.
  • Sociaal isoleren.
  • Iemand het werk onaangenaam of onmogelijk maken.
  • Tijdens werkvergaderingen iemand met verbaal geweld benaderen.
  • Verstoppen of vernielen van eigendommen van de medewerker.
  • Fysieke aanrakingen.
  • Cyberpesten of digitaal pesten.

Discriminatie

Bij discriminatie gaat het om onderscheid maken tussen mensen of mensen uitsluiten. Het doel is hen achter te stellen. Onderscheid kan gemaakt worden op basis van verschillende zaken:

  • Ras.
  • Etnische afkomst.
  • Nationaliteit.
  • Leeftijd.
  • Geslacht.
  • Burgerlijke staat.
  • Seksuele geaardheid.
  • Uiterlijk.
  • Handicap/chronische ziekte.
  • Arbeidsduur.
  • Arbeidscontract (fulltime/parttime).
  • Godsdienst.
  • Levensovertuiging.
  • Politieke gezindheid.

Conflicten op het werk

Het probleem is niet dát er een conflict bestaat, maar de manier waarop mensen met elkaar omgaan bij een conflict. Bij de omgang met het conflict kan er sprake zijn van seksuele intimidatie, agressie, pesten of discriminatie.
Van deze ongewenste omgangsvorm is al sprake als minstens één van de partijen vindt dat seksuele intimidatie, agressie, pesten of discriminatie zich voordoet tijdens het conflict op het werk.

Zelf actie ondernemen bij ongewenst gedrag

Ongewenst gedrag veroorzaakt bijna altijd veel stress. Het kan al snel leiden tot psychische of lichamelijke klachten. Als een werknemer te maken krijgt met ongewenst gedrag, is het belangrijk om actie te ondernemen. Je kunt een aantal dingen doen:

  • Spreek de dader aan op zijn gedrag. Zeg dat zijn gedrag als ongewenst, beledigend of zelfs bedreigend wordt ervaren.
  • Vraag iemand die je vertrouwt om de dader aan te spreken. Dat kan de leidinggevende of een collega zijn.
  • Neem contact op met een vertrouwenspersoon.

Vertrouwenspersoon

De vertrouwenspersoon is een onafhankelijke professional binnen de organisatie. Deze kan helpen als ongewenst gedrag op de werkvloer de kop opsteekt of niet ophoudt. 

De vertrouwenspersoon heeft ervaring met problemen als ongewenst gedrag. Hij denkt mee en adviseert bij het zoeken naar mogelijkheden om het ongewenste gedrag te stoppen. Zo kan de vertrouwenspersoon begeleiden bij het gesprek met de veroorzaker. Of hij kan op verzoek van het slachtoffer een bemiddelaar inschakelen.

Niet iedere organisatie heeft een vertrouwenspersoon. Je kunt in dat geval buiten je organisatie een vertrouwenspersoon zoeken, bijvoorbeeld bij een arbodienst of een daarin gespecialiseerde organisatie.

Klachtencommissie

Het slachtoffer kan bij de klachtencommissie een klacht indienen. Dat kan als het ongewenste gedrag zo storend is dat het hem in zijn werk belemmert, en als pogingen tot verandering niks opleveren. De klacht moet schriftelijk worden ingediend. De vertrouwenspersoon kan informatie geven over de klachtenprocedure en het slachtoffer tijdens de procedure begeleiden.

Niet iedere organisatie heeft een klachtencommissie. Je kunt in dat geval met je klacht naar landelijke klachtencommissies in bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs. Je kunt ook terecht bij externe organisaties die hierin zijn gespecialiseerd.

Meer informatie

Arbeidsomstandighedenbeleid in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) 
http://wetten.overheid.nl/BWBR0010346/geldigheidsdatum_23-05-2013#Hoofdstuk2 

Arbocatalogus GGZ Nederland 
www.arbocatalogusggz.nl/onderwerp/ongewenst-gedrag-tussen-collegas-beleid.42.html 

Website van GIMD, specialist op gebied van bedrijfsmaatschappelijk werk 
www.gimd.nl/infotype/webpage/view.asp?objectID=4985 

Van Dam, Y., Engelen, M. (2004). Evaluatie Arbo-wet inzake ongewenste omgangsvormen op het werk. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Den Haag. 
http://docs.szw.nl/pdf/129/2004/129_2004_3_6733.pdf