Enkelbandletsel

Enkelbandletsel

Enkelbandletsel is het meest voorkomende letsel bij sporters. Vooral zaalsporten en veldvoetbal hebben een hoge incidentie van enkelbandletsel. Jaarlijks vinden er zo’n 200.000 sportongevallen plaats waarbij enkelbandletsel het gevolg is. Rondom het enkelgewricht bevindt zich een aantal pezen en banden en een gewrichtskapsel. Deze dienen voor de stabiliteit en voor het begeleiden van de bewegingen. Bij enkelbandletsel kan sprake zijn van een verstuiking van de enkelband, maar ook een verrekte of gescheurde enkelband kan voorkomen.

Digitale zorg: mede mogelijk gemaakt door je zorgverzekeraar

Mensen houden van service en gemak, ook in de zorg. Veel zorgverzekeraars voorzien in die behoefte door digitale zorg aan te bieden. Uit onderzoek van Medicinfo blijkt dat het aanbieden van digitale zorg op afstand invloed heeft op de keuze voor een zorgverzekering. Biedt jouw zorgverzekeraar in 2020 ook zorg op afstand aan?

Lees hier wat de voordelen zijn van digitale zorg op afstand

Waar heb ik last van?

Enkelbandletsel 
In 90% van de gevallen is er een verzwikking naar binnen, waardoor letsel aan de buitenzijde van de enkel ontstaat. Verschillende klachten kunnen dan optreden die plotseling zijn ontstaan en aan de buitenzijde van de enkel is vaak een duidelijke zwelling en/of een bloeduitstorting waar te nemen. De enkel kan moeilijk worden bewogen, maar de grootste klacht is pijn. Deze pijn kan zo ernstig zijn dat de voet niet kan worden belast.

Wat kan deze klachten veroorzaken?

Meerdere interne en externe factoren worden als mogelijke oorzaak aangewezen bij het oplopen van enkelbandletsel. 

Interne risicofactoren 
Eerder enkelbandletsel maakt de banden en gewrichtskapsels zwakker, waardoor sneller nieuw letsel ontstaat. Daarnaast is een lage spierkracht van de onderbeenspieren een risicofactor voor enkelbandletsel. Denk hierbij niet alleen aan de kuitspieren maar zeker ook aan de spieren die de voet doen kantelen naar binnen en naar buiten. 
Overgewicht speelt bij deze blessure ook een rol. Een (te) hoog lichaamsgewicht brengt met zich mee dat bij een verzwikking meer schade kan optreden dan bij minder lichaamsgewicht. Een lager lichaamsgewicht kan de gevolgen van een verzwikking dus beperken. 

Externe factoren zijn omgevingsfactoren, zoals ondergrond, weersomstandigheden, training en sportuitrusting. 

Training
Tijdens de training kan er een trauma of ongeval plaatsvinden waarbij een verzwikking optreedt. Een misstap, verdraaiing van de enkel, een verkeerde landing na een sprong kunnen oorzaak zijn van een verzwikking. 

Sportuitrusting
Sporten als basketbal, handbal en zaalvoetbal stellen speciale eisen aan het schoeisel. De enkel wordt ondersteund door een hogere schoen en/of het draaien op de vloer wordt vergemakkelijkt door het schoeisel. Vooral bij deze sporten kan slecht schoeisel enkelletsel veroorzaken 

Omgeving
Een stroeve ondergrond zorgt ervoor dat draaien op de voet moeilijker gaat, wat een van de oorzaken van enkelbandletsel is. De belangrijkste oorzaak zijn echter allerlei randen, verhogingen, opstapjes en afstapjes. Als men niet genoeg bedacht is op een van deze verhogingen en daar met, een gedeelte van, de voet op landt is een verzwikking vaak het gevolg. Deze en andere oneffen ondergronden zijn dus ook een risicofactor voor een verzwikking.
Andere omgevingsfactoren kunnen een trauma of een klap zijn. Deze hoeven niet direct op de enkel gericht te zijn. Door een invloed van buitenaf raakt het lichaam in disbalans waardoor een verdraaiing of verzwikking in de enkel kan optreden.

Wat kan ik zelf aan deze klachten doen?

Het is zaak direct te handelen om de herstelperiode zo kort mogelijk te houden. 

Doortrainen of rust nemen?
Directe rust is noodzakelijk, de aangedane enkel moet zo min mogelijk worden belast. Gebruik eventueel krukken om de enkel niet te hoeven belasten. 

Alternatieve training
Er is pas een alternatieve training mogelijk, wanneer de enkel weer kan worden belast. Bij een lichte verzwikking kan dit al na een dag zijn, maar bij een zware verzwikking waarbij de banden zijn gescheurd kan dit wel enkele weken duren. 

Geschikte oefeningen
Na herstel is het mogelijk om met oefeningen te beginnen met als doel de enkel te versterken. Het meest geschikt zijn evenwichtsoefeningen, deze zijn gemakkelijk uit te voeren op verschillende plaatsen. In de eerste fase is het op één been staan al voldoende. Zodra dit goed, pijnvrij gaat, zijn oefeningen in oplopende moeilijkheidsgraad: met het andere been heen en weer zwaaien, op een zachte ondergrond gaan staan, een oefenbal gebruiken, met een bal tegen een muur gooien, enzovoort. Ook na de herstelfase zijn deze oefeningen een prima aanvulling om de spieren en pezen rond de enkel te versterken. 

Koelen
Direct na het verzwikken van de enkel heeft koelen een pijnstillend effect, maar geen bewezen effect op het herstel. Tien minuten koelen met koud stromend water of met een in een doek gewikkeld `coldpack’, om bevriezing te voorkomen, is voldoende. Na het koelen is het het beste een drukverband of een ander compressiehulpmiddel aan te leggen en het been hoog te leggen. Na enkele dagen zonder belasting is het vaak weer mogelijk de enkel voorzichtig te gaan belasten. Het is wel verstandig om de enkel te ondersteunen met behulp van een bandage en/of tape, waarbij tape de voorkeur geniet.

Professionele behandeling

Wanneer na het koelen de enkel niet kan worden belast, is het verstandig er direct een deskundige naar te laten kijken. Er kan dan een foto gemaakt worden om een breuk uit te sluiten. Ook na de bandage/tapeperiode kan het zeker zinvol zijn de enkel nader te laten onderzoeken. In deze fase kunnen deskundigen goed inschatten wat de ernst van het letsel is. U kunt hiervoor terecht bij de huisarts, een Sportmedisch Adviescentrum (SMA) of een (sport)fysiotherapeut. 

Hoe kan ik deze klachten voorkomen?

De volgende preventietips kunnen de kans op het oplopen van enkelbandletsel verminderen. 

Training
Begin altijd met een goede warming-up. Beweeg vijf tot tien minuten op een rustige intensiteit waar je wel warm van wordt, gevolgd door verschillende losmaakoefeningen van de spieren. Een voorbeeld van een losmaakoefening is met de voet rondjes of andere figuren in de lucht draaien of met de hak rondjes draaien, terwijl de tenen op de grond blijven staan. Doe deze oefeningen ongeveer 15 seconden per keer en herhaal dit 2 tot 3 maal, draai rustige, gecontroleerde figuren. . Hierna kan het bewegen kort worden herhaald op een hogere tot maximale intensiteit. Zorg ook voor een goede trainingsopbouw. Voer de intensiteit en de omvang van de trainingen geleidelijk op. Bouw dus, vooral na een blessure of ziekte, de training weer zeer geleidelijk op tot het oude niveau. 
Beëindig de training altijd met een cooling-down. Deze kan bestaan uit enkele minuten rustig bewegen en het uitvoeren van de hiervoor beschreven oefeningen. 

Naast deze preventietips die elke training kunnen worden uitgevoerd, zijn algemene spierversterkende oefeningen aan te raden voor een sporter. Sterkere spieren zijn beter in staat om grote weerstanden op te vangen, waardoor de kans op een spierblessure vermindert. Specifieke enkeloefeningen zijn de evenwichtsoefeningen beschreven onder geschikte oefeningen. 

Sportuitrusting
Draag goed passende sportschoenen met een schokdempende zool, een stevige hielsteun en een hoge soepele hielrand. Als er sprake is van (lichte) voetafwijkingen, bijvoorbeeld knikplatvoeten, is het raadzaam om daarmee rekening te houden bij de aanschaf van nieuwe sportschoenen. Een goede sportspeciaalzaak kan u over de aanschaf van de juiste sportschoenen adviseren. Soms is het noodzakelijk om bij voetafwijkingen of een beenlengteverschil een speciale aanpassing in of onder de sportschoen te laten maken. Dit kan het beste door een orthopedisch schoenmaker worden gedaan. 
Wanneer er sprake is van regelmatig door de enkel gaan, is het te overwegen om met een enkelbandage te sporten. Probeer wel de oefeningen te blijven doen om de enkel niet te verzwakken. 

Omgeving
Wanneer u klachtenvrij bent, varieer dan de ondergrond zoveel mogelijk tussen en tijdens de training. Deze variatie zorgt ervoor dat spieren en pezen zich goed ontwikkelen en zich beter kunnen aanpassen aan de omstandigheden. Daarnaast is het aan te raden een terrein te kiezen waar geen obstakels zijn om onverwachte bewegingen te voorkomen. 

Lichaamsgewicht
Sporters met een (te) hoog lichaamsgewicht, lopen een grotere kans op verschillende klachten. Bij een (te) hoog lichaamsvetpercentage helpt 'afvallen' zeker mee om overbelasting te voorkomen. 

Hulpmiddelen
Gezien het grote aantal enkelverzwikkingen is het bij `risicosporten’ aan te raden preventief te tapen of een brace te gebruiken. Dit is zeker het geval wanneer men eerder enkelletsel heeft gehad. Ook bij minder risicovolle sporten kan het zinvol zijn preventief te tapen of bracen. De theorie dat tapen of bracen de enkel juist zou verzwakken wordt steeds minder actueel, omdat het risico op verzwikken ook bij een gezonde enkel erg groot is. 

Naast deze preventietips is het van belang om geconcentreerd te sporten en goed te kijken waar er gelopen, gesprongen en gesport wordt. Op deze manier kunnen mogelijke gevaren tijdig gezien en gemeden worden.

Meer informatie

Informatie over enkelbandletsel
www.orthopedie.nl

Algemene informatie over sporten en gezondheid
www.sportzorg.nl