Diverticulitis

Diverticulitis

Een divertikel is een zakvormige uitstulping in de wand van het maagdarmkanaal. Divertikels kunnen op iedere plek in het maag-darmkanaal ontstaan, maar komen meestal in de dikke darm voor. Divertikels ontstaan vaak door harde ontlasting en aanhoudende obstipatie (verstopping). Doordat bij obstipatie veel kracht wordt gebruikt bij het persen, neemt de druk in de dikke darm toe. Deze druk leidt ertoe dat zwakke plekjes in de dikke darm gaan uitstulpen en divertikels vormen. Divertikels groeien de buikholte in, in tegenstelling tot poliepen die juist de darmen ‘in’ groeien. Divertikels komen meestal voor bij mensen boven de veertig jaar. Ze zijn goedaardig en onschuldig. Meer dan de helft van de Westerse mensen ouder dan zestig jaar heeft diverticulose. Ze hebben hier meestal helemaal geen klachten van. Als ontlasting in een divertikel achterblijft, kan de divertikel ontsteken, dit noemen we diverticulitis. Diverticulitis moet meestal wel behandeld worden.

App de Dokter: altijd online bereikbaar

Geen zin in gedoe met inloopspreekuren en wachtkamers? Download App de Dokter en krijg binnen 1 uur antwoord.

Heb je een vraag over je gezondheid?
- Bijvoorbeeld over koorts die maar niet over gaat? 
- Een raar plekje op je huid? 
- Of een ingewikkelde bijsluiter? 

Chat met een medisch deskundige via App de Dokter. Gewoon vanaf je bank. 

Download App de Dokter

Voeding, medicijngebruik en lichaamsbeweging

Aangenomen wordt dat een vezelarme voeding obstipatie veroorzaakt en daarmee dus indirect bijdraagt aan het ontstaan van divertikels. Bij obstipatie moeten de spieren hard werken om de harde en droge darminhoud naar buiten te persen waardoor een verhoogde druk in de dikke darm ontstaat. Voedingsvezels zijn het onverteerbare bestanddeel van vruchten, groenten en graanproducten. Sommige vezels lossen gemakkelijk op in water en vormen in de darmen een zachte, geleiachtige substantie. De onoplosbare vezels, die in graanproducten voorkomen, komen vrijwel onveranderd in de ontlasting terecht. Waarschijnlijk is juist het tekort aan onoplosbare vezels de oorzaak van het ontstaan van divertikels. Ook medicijnen kunnen van invloed zijn op de werking van de darmen, bijvoorbeeld medicijnen die gebruikt worden bij depressie, sterke pijnstillers en ijzerpreparaten. In de bijsluiter van medicijnen is te lezen of deze invloed op de darmmotoriek hebben. Lichaamsbeweging heeft een gunstige werking op het voorkomen en verhelpen van obstipatie.

Oorzaak

Als de ontlasting soepel en zacht is, is de kans gering dat deze in de uitstulpingen blijft hangen. Harde, droge ontlasting blijft eerder in de divertikels achter, waar de bacteriën uit de ontlasting vervolgens een ontsteking kunnen veroorzaken.

Symptomen

Het meest voorkomende symptoom van diverticulitis is buikpijn. Daarnaast kunnen koorts, rillingen, misselijkheid, braken en obstipatie optreden, evenals buikkrampen. In ernstige gevallen kan er sprake zijn van diarree en bloedingen in de endeldarm.

Complicaties

Na herhaalde aanvallen van diverticulitis kunnen zich bloedingen, perforaties en darmobstructie voordoen. Een bloeding (waarbij er bloed in de ontlasting is te zien) ontstaat als een bloedvaatje bij een divertikel verzwakt raakt en vervolgens knapt. Bij aanhoudende diverticulitis kan zich pus ophopen, waardoor een zwelling ontstaat en weefsel verloren kan gaan. Soms ontstaan kleine gaatjes, zogeheten perforaties, in een geïnfecteerd divertikel. Als de infectie zich verspreidt, kan dat leiden tot peritonitis (buikvliesontsteking). Littekenweefsel als gevolg van de infectie kan de dikke darm gedeeltelijk of volledig afsluiten (obstructie), wat een normale stoelgang onmogelijk maakt. Een volledige darmobstructie is zeer gevaarlijk. Dat geldt ook voor een plotselinge, hevige bloeding in de endeldarm en een verspreiding van de infectie naar de buikholte. In deze gevallen is onmiddellijk medisch ingrijpen nodig.

Diagnose

Afhankelijk van de situatie kan met een kijkoperatie (endoscopie met flexibele buis via de anus), röntgenfoto of CT-scan diverticulitis vastgesteld worden.

Behandeling

Een hevige aanval van diverticulitis kan worden behandeld met antibiotica en pijnstillers om de infectie respectievelijk de pijn te bestrijden. Het dieetadvies is afhankelijk van de situatie: in een ernstige acute situatie wordt geadviseerd voor korte tijd vloeibare voeding te gebruiken, bijvoorbeeld sondevoeding of vloeibare voeding die geen zaden, pitten of pulp bevat. Zodra de ontstekingen genezen zijn, moet gestreefd worden naar uitbreiding van de voeding tot een volwaardige voeding met voldoende voedingsvezels. Daarbij is een regelmatige verdeling van de maaltijden over de dag, waarbij gestart wordt met een groot ontbijt, aan te raden. Bij antibiotica-gebruik kunnen probiotica zinvol zijn. Antibiotica doden alle bacteriën in de darmflora, niet alleen de ‘slechte’ ziekmakende bacteriën, maar ook de goede, zodat nogal eens diarree ontstaat tijdens of na het gebruik van een kuur. Door gelijktijdig, of liever nog, een paar dagen voor de start met antibioticum, een probioticum te gebruiken, zijn de diarreeklachten minder heftig of wordt diarree zelfs voorkomen. Een diëtist kan, in overleg met uw arts, adviseren welke voeding voor u op dat moment het meest geschikt is. Wees voorzichtig met het weglaten van voedingsmiddelen op eigen initiatief, omdat er op den duur een tekort aan belangrijke voedingsstoffen kan ontstaan.Veel mensen die diverticulitis hebben gehad blijven, wat begrijpelijk is, angstig om vezelrijke voeding te gebruiken. Persoonlijk advies en begeleiding door een diëtist is belangrijk zodat u zo snel als mogelijk is een volwaardige voeding met voldoende vezels kunt gebruiken en daarmee de kans op terugkeer van de klachten kunt verkleinen.

Operatie

Als medicatie niet voldoende is, of aanvallen herhaaldelijk voorkomen, kan een operatie nodig zijn waarbij het ontstoken darmgedeelte verwijderd wordt. Ook in gecompliceerde gevallen, als er sprake is van een bloeding, perforatie of obstructie, moet operatief worden ingegrepen.

Preventie

Een vezelrijke voeding vermindert het risico op obstipatie en daarmee op diverticulitis. Graanproducten als zilvervliesrijst, volkorenbrood en volkorenpasta, zijn goede bronnen van onoplosbare vezels. Fruit, groente en peulvruchten bevatten oplosbare vezels die de ontlasting soepel maken. Ook lichaamsbeweging en niet wachten met toiletbezoek als u aandrang voelt, hebben een positief effect. Een diëtist kan u een voedingsadvies op maat geven, waarbij rekening wordt gehouden met uw situatie en uw voorkeuren.

Meer informatie

Voor een adres van een diëtist bij u in de buurt kunt u kijken op:
Nederlandse Vereniging van Diëtisten

Meer informatie over diverticulitis en andere darmaandoeningen vindt u op de website van de maag-lever-darmstichting.